Ostatnia aktualizacja 4 listopada 2026 roku
Udzielanie korepetycji może odbywać się w formie uproszczonej, jaką jest działalność nierejestrowana. Poniżej prezentujemy najważniejsze informacje z zakresu podatków oraz składek ZUS dotyczące tej formy prowadzenia prywatnego nauczania. Ponadto odniesiemy się także do tematyki obowiązku zawierania umów cywilnoprawnych.
Czym jest działalność nierejestrowana?
Tematyka działalności nierejestrowanej regulowana jest w ustawie Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z art. 5 tejże ustawy nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.
Biorąc pod uwagę, że w 2026 roku kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosi 4 806 zł, to kwartalny limit działalności nierejestrowanej wynosi obecnie 10 813,50 zł.
Zwróćmy uwagę, że powyższy przepis nie wprowadza ograniczeń co do rodzaju wykonywania działalności, zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby również udzielanie korepetycji odbywało się w tej formie.
Korepetytor musi jednak pamiętać, aby nie przekroczyć kwartalnego limitu wynoszącego 10 813,50 zł przychodu. Natomiast w przypadku przekroczenia tej kwoty pojawia się konieczność zarejestrowania działalność w CEIDG w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie (art. 5 ust. 4 ustawy Prawo przedsiębiorców).
Prowadzenie korepetycji w formie działalności nierejestrowanej jest bardzo korzystne, ponieważ osoba fizyczna:
- nie musi zgłaszać działalności w ewidencji przedsiębiorców (CEIDG), urzędzie skarbowym i GUS,
- nie musi płacić z tego tytułu składek na ubezpieczenia w ZUS i składać deklaracji ZUS,
- nie musi płacić comiesięcznych (albo kwartalnych) zaliczek na podatek,
- nie musi prowadzić podatkowej księgi przychodów i rozchodów (ani w wersji papierowej ani elektronicznej).
Działalność nierejestrowana a podatek dochodowy PIT
Odnieśmy się także krótko do kwestii rozliczania podatku dochodowego. Jak już zdążyliśmy ustalić, w przypadku działalności nierejestrowanej nie ma potrzeby odprowadzania zaliczek na podatek. To zatem oznacza, że całość rozliczenia podatku następuje dopiero w zeznaniu rocznym.
Jak podaje art. 20 ust. 1ba ustawy PIT przychód z działalność nierejestrowanej zaliczany jest do tzw. „innych źródeł”. W konsekwencji takiej kwalifikacji przychody te są opodatkowane według skali podatkowej (12% lub 32%, jeżeli dochód w ciągu roku przekroczy 120 000 zł). Ponadto w ramach działalności nierejestrowanej można uwzględnić kwotę wolną od podatku wynoszącą 30 000 zł (art. 27 ust. 1 ustawy PIT).
Podstawą opodatkowania jest w tym przypadku dochód (czyli różnica pomiędzy przychodami a kosztami podatkowymi). Dochód osiągnięty w roku podatkowym należy wykazać w części E deklaracji PIT-36 w wierszu „Działalność nierejestrowana określona w art. 20 ust. 1ba ustawy”. Zeznanie to składane jest do 30 kwietnia roku następnego po roku podatkowym.
W zakresie ustalania dochodu podatnik może uwzględnić poniesione koszty, które pomniejszają osiągnięty przychód, a więc wpływają na mniejszy podatek. Jak wskazaliśmy, w tym przypadku nie jest wymagane prowadzenia księgi podatkowej, jednak ważne jest, aby dysponować wiarygodnymi i rzetelnymi dowodami potwierdzającymi poniesienie wydatku. Korepetytor musi zadbać o odpowiednie dokumenty w sposób jasno potwierdzający, na co zostały wydatkowane pieniądze oraz czy pozostają one w związku z prowadzoną działalnością nierejestrowaną.
Działalność nierejestrowana a umowa cywilnoprawna
Prowadzenie działalności nierejestrowanej nie zmienia ogólnych zasad wynikających z prawa cywilnego. Jak wynika z treści art. 750 Kodeksu cywilnego do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Zgodnie z art. 734 KC przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Przepis nie wprowadza rygoru zachowania formy pisemnej dla ważności umowy zlecenia. Przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują konieczności zawierania umowy o świadczenie usług na piśmie. Dlatego też brak pisemnej umowy nie świadczy o tym, że usługa nie została wykonana.
W konsekwencji przy prowadzeniu działalności nierejestrowanej nie ma obligatoryjnego obowiązku spisywania umowy zlecenia. Oczywiście dla celów dowodowych zawsze warto taką umowę mieć.
Działalność nierejestrowana a ZUS
Na początku wskazaliśmy, że jednym z ułatwień w przypadku działalności nierejestrowanej jest zwolnienie z obowiązków wobec ZUS. Wynika to z faktu, że działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą, a tylko ta druga stanowi podstawę do naliczania składek.
Działalność nieewidencjonowana bowiem nie została wymieniona w art. 6 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym nie powinna być objęta składkami ZUS.
Na przestrzeni ostatnich lat regularnie pojawiają się interpretacje ze strony organów ZUS, które wskazują, że w przypadku działalności nierejestrowanej obowiązek opłacania składek faktycznie nie pojawia się po stronie zleceniobiorcy, lecz po stronie zleceniodawcy.
Przykładowo w interpretacji ZUS oddział w Gdańsku z dnia 24 lipca 2018 r. Sygnatura: DI/100000/43/822/2018 czytamy, że działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą, lecz podlega ubezpieczeniu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi.
Takie samo stanowisko ZUS zaprezentował w interpretacji z dnia 24.07.2024 r., nr DI/100000/43/598/2024 oraz z dnia 18.06.2026 r., nr DI/100000/43/1459/2026.
Przenosząc zatem powyższe na grunt analizowanej sprawy, takie podejście spowodowałoby, że obowiązek opłacania składek za korepetytora przejmowałby zleceniodawca tj. uczeń. W ocenie organów ZUS skoro działalność nierejestrowa nie jest działalnością gospodarczą, to relację pomiędzy korepetytorem a uczniem należy zakwalifikować jako umowę zlecenie. To powoduje, że zleceniodawca powinien zgłosić podmiot prowadzący działalność nierejestrowaną do ubezpieczenia społecznego w ZUS.
Na chwilę obecną przedstawione stanowisko wynika jedynie z treści wydawanych przez ZUS interpretacji, które są wiążące jedynie w indywidualnych sprawach. Z pewnością jednak tego rodzaju podejście jest bardzo niepokojące. Założeniem działalności nierejestrowanej miało bowiem być ułatwienie prowadzenia działalności w niewielkim zakresie. W tym kontekście trudno uznać, że dochodzi do uproszczenia dla podatników.
Na zakończenie warto dodać, że projektowana jest nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, z której wprost ma wynikać wyłączenie osób prowadzących działalność nierejestrowaną z ubezpieczenia społecznego. Obecnie jednak projektowi nie nadano biegu legislacyjnego.


