Ustawa o podatku VAT przewiduje całkowite zwolnienie dla usług edukacyjnych. W tym zakresie mogą pojawić się wątpliwości z ustaleniem kręgu podmiotów uprawnionych do skorzystania ze zwolnienia. W poniższym artykule zastanowimy się, czy osobą niebędąca nauczycielem również może zastosować omawiane zwolnienie.

Nauczyciel, czyli kto?

Ustawa VAT nie zawiera definicji pojęcia "nauczyciel". Zdefiniowanie tego zwrotu odnajdziemy natomiast w Karcie Nauczyciela.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela, ilekroć jest mowa o nauczycielach bez bliższego określenia — rozumie się przez to nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w przedszkolach, szkołach i placówkach wymienionych w art. 1 ust. 1.

W myśl natomiast art. 1 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela ustawie podlegają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w:

1) Publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz placówkach doskonalenia nauczycieli działających na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148, 1078, 1287, 1680, 1681 i 1818), z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 1a, 1b oraz pkt 2 lit. a;

2) zakładach poprawczych oraz schroniskach dla nieletnich działających na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2018 r. poz. 969);

3) (uchylony);

4) publicznych kolegiach pracowników służb społecznych.

Ważne

W rozumieniu Karty Nauczyciela nauczyciel to osoba zatrudniona w danej placówce edukacyjnej.

Zwolnienie przedmiotowe od VAT dla usług edukacyjnych

Jeżeli przejdziemy na grunt podatku VAT to w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy VAT zwalnia się od podatku usługi prywatnego nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, ponadpodstawowym i wyższym, świadczone przez nauczycieli.

W świetle przywołanej wyżej regulacji należy zauważyć, że warunkiem zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek:

przesłanki o charakterze podmiotowym, odnoszącej się do usługodawcy, który musi być nauczycielem;
przesłanki o charakterze przedmiotowym, dotyczącej rodzaju świadczonych usług, tj. usług prywatnego nauczania na odpowiednim poziomie edukacji.

Niespełnienie chociażby jednej z ww. przesłanek powoduje, że zwolnienie nie ma zastosowania.

W konsekwencji, aby ww. zwolnienie miało zastosowanie usługi edukacyjne muszą być świadczone przez nauczycieli.

Co jednak istotne ww. przepis ustawy VAT nie odsyła do definicji z Karty Nauczycieli. W konsekwencji nie można utożsamiać pojęcia „nauczyciela” wyłącznie z osobami określonymi w art 3 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela. Biorąc pod uwagę zasadę racjonalności ustawodawcy, gdyby taki był zamiar i intencja ustawodawcy to wprost w ustawie znalazłoby się odesłanie do definicji nauczyciela z Karty Nauczyciela.

Na gruncie polskiego prawa pierwszeństwo ma wykładnia językowa danego pojęcia. Jeżeli zatem nie mamy odesłania do określonego przepisu to dany zwrot należy rozumieć zgodnie z jego potocznym i językowym znaczeniem.

W rezultacie pojęcie „nauczyciel” należy rozumieć zgodnie z jego językowym znaczeniem, które oznacza, osobę, która zajmuje się edukacją — uczeniem, kształceniem kogoś; edukator. Podkreślmy zatem, że nauczyciel w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy VAT to każda osoba, która uczy, a nie tylko osoba zatrudniona w placówkach edukacyjnych.

Taki sposób rozumowania i wykładni znajduje przykładowo potwierdzenie w treści interpretacji Dyrektora KIS z dnia 04.06.2020 r., nr 0111-KDIB3-2.4012.135.2020.3.SR, gdzie czytamy:

Pod pojęciem nauczyciela należy rozumieć osobę, która posiada i przekazuje wiedzę i umiejętności. Przy czym, nie musi to być nauczyciel w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela.

Wykształcenie to zasób wiedzy określony programem danej szkoły, jednocześnie np. wykształcenie podstawowe to zasób wiedzy zdobytej przez kogoś w szkole podstawowej i gimnazjum, wykształcenie średnie to zasób wiedzy zdobytej przez kogoś w szkole średniej, wykształcenie wyższe to zasób wiedzy zdobytej przez kogoś w wyższej uczelni."

Zwolnienie będzie dotyczyć zatem każdej osoby, która przekazuje wiedzę i swoje umiejętności uczniom. Nie jest tu konieczne posiadanie statusu nauczyciela zatrudnionego w jednostkach oświaty.

Chociaż nauczyciel musi posiadać określoną wiedzę, aby móc świadczyć usługi edukacyjne to sądy administracyjne w ostatnio wydawanych wyrokach wskazują, że wcale nie musi to być potwierdzone i udokumentowane wykształceniem kierunkowym.

Przykładowo WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 02.08.2022 r., I SA/Gd 289/22 rozpatrywał przypadek podatnika udzielającego korepetycji z informatyki, który był studentem kierunku elektroniki i nie legitymował się dyplomem ukończenia studiów z informatyki.

Sąd wskazał, że art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy VAT nie zawiera wymogu posiadania przez nauczyciela wykształcenia kierunkowego w danej dziedzinie zatem wbrew stanowisku fiskusa podatnik mógł skorzystać z opisanego zwolnienia.

Podobnie też WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 04.08.2021 r., I SA/Po 387/21 zauważył, że nauczyciel chcący skorzystać ze zwolnienia od VAT wcale nie musi się legitymować kwalifikacjami zdobytymi w oficjalnym systemie nauczania. Wiedza przekazywana w ramach usług prywatnego nauczania może być wiedzą praktyczną.

Ważne

Usługi edukacyjne polegające na udzielaniu korepetycji mogą korzystać ze zwolnienia również w sytuacji, gdy są świadczone przez osoby niebędące nauczycielami w rozumieniu Karty Nauczyciela. W świetle ustawy VAT nauczycielem jest każdy, kto posiada wiedzę i przekazuje ją uczniom.

Przechodząc zatem do podsumowania wskażmy, że zwolnienia od podatku VAT dla usług korepetycji w ramach prywatnego nauczania ma bardzo szeroki zakres podmiotowy. Zwolnienie to obejmuje bowiem każdą osobę, która posiada wiedzę z danej dziedziny i przekazuje swoim uczniom.

Co równie istotne w ocenie sądów administracyjnych — inaczej niż przyjmują organy podatkowe — dla uzyskania statusu nauczyciela wcale nie jest potrzebne posiadanie dokumentu potwierdzającego ukończenie kierunkowej szkoły w danym zakresie.

Pamiętajmy zatem, że na gruncie podatku VAT pojęcie nauczyciela należy rozumieć w jego potocznym znaczeniu.