Drodzy Czytelnicy,
oddajemy w Wasze ręce EDUprasówkę w nieco nowej odsłonie — zmieniamy formę i przenosimy środek ciężkości z lokalnego podwórka bardziej w stronę Europy i świata. Chcemy trzymać rękę na pulsie światowych trendów w edukacji i opowiadać o nich polskiej społeczności edukatorów oraz wszystkim, którzy z edukacji korzystają — dlatego obok „twardych” danych o skali polskiej szkoły (GUS) i sygnałów ostrzegawczych z kontroli NIK, zaglądamy dziś do ram AI literacy tworzonych przez UE i OECD oraz do raportu OECD o megatrendach, które będą kształtować szkołę jutra. Równolegle widać, jak szybko przyspiesza nowoczesność: Grecja testuje ChatGPT Edu w szkołach, Salwador startuje z programem AI na skalę całego kraju, a wszyscy zadajemy sobie to samo pytanie — jak wprowadzić technologię do klas mądrze i bezpiecznie, tak by wzmacniała edukację, a nie ją zastępowała. Czy się uda? Czas pokaże — a my będziemy to dla Was śledzić, porządkować i tłumaczyć na praktyczny język.
Zespół e-korepetycje.net
Spis treści:
- Skala polskiej edukacji w liczbach (GUS 2024/2025)
- NIK: przedszkola – procedury są, bezpieczeństwo ppoż. zawiodło
- AI literacy: ramy kompetencji przyszłości (UE + OECD)
- Edukacja zdrowotna: pierwszy rok, frekwencja i różnice regionalne
- 100% uczniów na edukacji zdrowotnej w Świeciechowie Dużym
- KSeF dla korepetytorów na JDG: e-faktury i koszty już od lutego 2026
- Detoks od social mediów - jaki wpływ na dobrostan psychiczny młodych?
- Matma: powtórki rozłożone w czasie działają lepiej niż „zryw”
- Konkurs Financial Times: globalny essay o konfliktach dla uczniów 16–19
- OECD Trends Shaping Education 2025: megatrendy zmienią szkołę
- Grecja: pilotaż ChatGPT Edu – entuzjazm i obawy o myślenie krytyczne
- Salwador: pierwszy ogólnokrajowy program edukacji z AI (Grok)
- Etyczne ramy wdrażania AI w szkolnictwie wyższym
- AI w edukacji: ryzyko „pułapki” automatyzacji umiejętności
Badania, analizy, raporty
Szkoła w Polsce: co mówią najnowsze dane GUS o skali systemu
W roku szkolnym 2024/2025 w edukacji było ok. 5,3 mln osób (ok. 14,1 proc. populacji), w szkołach pracowało ok. 511 tys. nauczycieli, a wydatki publiczne na oświatę w 2024 r. wyniosły 153,7 mld zł, czyli ok. 4,2 proc. PKB – to skala porównywalna z dużym sektorem usług publicznych. Przedszkole stało się de facto standardem: uczestniczyło w nim 97,1 proc. dzieci w wieku 3-6 lat. Jednocześnie szkoły podstawowe obsłużyły ok. 3,2 mln uczniów (o 6,8 proc. więcej niż przed rokiem) w ok. 14 tys. placówek. Na końcu ścieżki szkolnej matura utrzymała wysoką przewidywalność: podeszło do niej ponad 247 tys. osób, a zdawalność wyniosła 89,3 proc.
Źródło danych: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2024/2025
NIK o bezpieczeństwie w przedszkolach: papierowe procedury działają, praktyka (ppoż.) zawiodła
Kontrola NIK pokazała, że sprawdzane przedszkola miały odpowiednio przygotowaną kadrę oraz wdrożone zasady postępowania na wypadek sytuacji kryzysowych i działania edukacyjne dla dzieci. Najpoważniejszy sygnał ostrzegawczy dotyczy jednak bezpieczeństwa przeciwpożarowego – w każdej z ośmiu placówek wykryto niezgodności z przepisami. Do tego doszły braki w infrastrukturze i organizacji, m.in. w sposobie sprawdzania personelu oraz prowadzeniu dokumentacji wyjść. W sześciu przypadkach NIK złożyła zawiadomienia o możliwym zagrożeniu zdrowia lub życia, a na 2026 r. zaplanowano osobną kontrolę dotyczącą bezpieczeństwa dzieci w szkołach.
AI literacy w szkołach: UE i OECD pokazują ramy kompetencji przyszłości
Komisja Europejska i OECD pokazały roboczy framework AI literacy dla szkół, który ma pomóc uczyć dzieci i młodzież bezpiecznego, krytycznego i etycznego korzystania ze sztucznej inteligencji. Rdzeń modelu to 4 obszary: korzystanie z AI (engaging), tworzenie z AI (creating), zarządzanie AI (managing) i rozumienie/projektowanie AI (designing). Dokument podkreśla, że AI literacy to nie tylko „obsługa narzędzi”, ale też krytyczne myślenie, odpowiedzialność, ochrona prywatności i świadomość wpływu AI na społeczeństwo oraz środowisko.
Empowering Learners for the Age of AI
Polska — system i praktyka
Pierwszy rok edukacji zdrowotnej w szkołach: 920 tys. uczniów na zajęciach, duże różnice między regionami
Rok szkolny 2025/2026 to start nowego przedmiotu edukacja zdrowotna w polskich szkołach – MEN podkreśla, że docelowo powinien być obowiązkowy. W pierwszym roku w zajęciach uczestniczyło 920 925 uczniów (ok. 30 proc. uprawnionych), przy czym najwyższy udział odnotowano w szkołach podstawowych (ponad 40 proc.), a najniższy w liceach i technikach (ok. 8–10 proc.). Frekwencja mocno zależy od organizacji lekcji i warunków lokalnych: np. w województwach waha się od 17 proc. (Podkarpackie) do ok. 39 proc. (Wielkopolskie), a w miastach od 14,5 proc. (Rzeszów) do 35,7 proc. (Gorzów Wlkp.). Przedmiot zastąpił WDŻ, którego frekwencja spadała latami, a program ma łączyć zdrowie fizyczne, psychiczne, społeczne i cyfrowe, wspierany materiałami MEN i szkoleniami dla nauczycieli.
Konspekty lekcji z edukacji zdrowotnej dla nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych
100 proc. frekwencji na edukacji zdrowotnej – jak to się stało?
Szkoła Podstawowa w Świeciechowie Dużym (Lubelskie) zapisała na edukację zdrowotną wszystkich uczniów klas 4-8, co jest rzadkością w regionie, gdzie na te nieobowiązkowe zajęcia ma chodzić średnio ok. 27 proc. dzieci. Dyrekcja podkreśla, że to praktyczny przedmiot uczący m.in. jak dbać o zdrowie i podejmować dobre decyzje na co dzień. Do zapisów rodziców zachęcał także proboszcz parafii polskokatolickiej, który publicznie wsparł inicjatywę podczas spotkania w szkole. Ten przykład pokazuje, że edukacja zdrowotna w szkołach może zyskać wysoką frekwencję, gdy stoi za nią spójna komunikacja i autorytety ważne dla lokalnej społeczności.
Przypadek opisali dziennikarze Onet.pl.
Strefa edukatora przedsiębiorcy
KSeF a korepetytor na JDG: przygotuj się na e-faktury wcześniej, niż myślisz
Obowiązkowy KSeF (Krajowy System e-Faktur) wchodzi etapami, ale dla korepetytorów na JDG kluczowe jest to, że z systemem zetkną się już przy kosztach: od 1 lutego 2026 duże firmy zaczną wystawiać faktury w KSeF, więc wielu przedsiębiorców najpewniej zacznie wtedy dostawać w tym formacie także rachunki za media, telefon, internet. Dla wystawiania faktur terminy są późniejsze dla większości firm (1 kwietnia 2026), ale warto wcześniej wybrać, czy będziesz korzystać z darmowej aplikacji MF, czy programu księgowego z integracją KSeF. Dobrą wiadomością jest „miękkie wejście”: do końca 2026 r. mają nie obowiązywać kary za błędy KSeF, a w razie problemów z internetem ma działać tryb offline24. Dobrym krokiem na teraz jest przygotowanie procesu odbioru faktur (dostęp, upoważnienia dla księgowości), aby nie zaskoczyły pierwsze e-faktury kosztowe od lutego.
Szczegółowy plan wdrożenia znajduje się na stronie Ministerstwa Finansów.
KSeF w kontekście JDG opisuje INFOR.pl.
Ministerstwo Finansów przygotowało również trzy filmy instruktażowe dostępne na You Tube:
Moduł I
Strefa rodzica i ucznia
Tydzień bez social mediów może realnie poprawić samopoczucie młodych – ale nie u każdego tak samo
Badanie kohortowe młodych dorosłych wykazało, że „problemowe” korzystanie z mediów społecznościowych wiąże się z gorszym dobrostanem psychicznym. U uczestników, którzy zdecydowali się na tygodniowy detoks, spadły objawy lęku, depresji i bezsenności (najmocniej depresji), choć nie zaobserwowano wyraźnej poprawy w poczuciu samotności. Co ciekawe, ograniczenie social mediów nie oznaczało „mniej ekranów” – całkowity czas przed ekranem zmieniał się niewiele, co sugeruje raczej przesunięcie aktywności niż pełne odłączenie od telefonu. Autorzy podkreślają też dużą różnorodność reakcji: dla części osób przerwa działa wyraźnie, dla innych prawie wcale, dlatego potrzebne są bardziej spersonalizowane strategie higieny cyfrowej niż jeden uniwersalny zakaz.
Badanie Social Media Detox and Youth Mental Health można przeczytać na JAMA Network. Wywiad z prowadzącym badania John'em Torous'em przeprowadziła The Harvard Gazette.
Matma lepiej „wchodzi” małymi dawkami – metaanaliza o sile powtórek rozłożonych w czasie
Metaanaliza badań pokazuje, że powtórki rozłożone na kilka krótkich sesji (zamiast jednej długiej „zrywowej”) poprawiają wyniki z matematyki – efekt jest niewielki do umiarkowanego, ale powtarza się w wielu badaniach. W matematyce najlepiej działa planowanie mini-powtórek konkretnych typów zadań (np. ułamki, równania, procenty), rozłożonych na kilka dni. Z kolei popularne „odpytywanie” (uczenie przez przypominanie) w matematyce ma w tej analizie mniej pewne potwierdzenie – wyniki są zbyt niejednoznaczne, by uznać je za stałą regułę. W praktyce: lepiej robić krótkie powtórki 10–15 minut co kilka dni niż zostawiać wszystko na ostatnią chwilę.
Ewan Murray, University of York, A Meta-analytic Review of the Effectiveness of Spacing and Retrieval Practice for Mathematics Learning
Konkurs pisarski Financial Times dla młodzieży: globalny essay o konfliktach z szansą na publikację
Propozycja dla uczniów szkół średnich (16–19 lat), w której uczestnicy wcielają się w rolę felietonisty FT i analizują wybrany rodzaj konfliktu, proponując realne rozwiązania oparte na źródłach. Konkurs ma dwa etapy: najpierw praca na artykułach FT i krótkie komentarze (15.12.2025–15.01.2026), potem napisanie tekstu 700–800 słów (30.01–30.03.2026). Najlepsze prace mogą trafić do Financial Times for Schools, a uczestnicy mogą zdobyć certyfikat FT + CGF i wyróżnienie przy rekrutacji na studia.
- Kto: Financial Times + Crimson Global Foundation
- Dla kogo: uczniowie szkół średnich (globalnie)
- Co można zyskać: publikacyjny prestiż + kompetencje pisania analitycznego (ważne dla „edukacji obywatelskiej” i debat szkolnych)
- Do kiedy: rejestracja/etap 1 do 15.01.2026 (grudniowy start naboru)
- Link do strony konkursu Global Essay Competition
Trendy na świecie
Megatrendy 2025 a szkoła: jak konflikty, AI i polaryzacja zmienią edukację
Raport OECD Trends Shaping Education 2025 pisany jest „przez soczewkę edukacji” i wprost pyta, co megatrendy robią edukacji (i odwrotnie: jak edukacja może wpływać na te trendy). Każdy rozdział kończy się sekcją foresight z pytaniami, scenariuszami i konsekwencjami dla edukacji.
Najważniejsze mechanizmy opisywane w raporcie:
- Konflikty, kryzysy i napięcia geopolityczne → presja na wydatki publiczne, migracje i zdrowie publiczne. Edukacja ma wzmacniać odporność systemu, zdolność adaptacji oraz postawy pokoju i solidarności.
- Nierówności, fragmentacja i polaryzacja → większe ryzyko segregacji i „baniek informacyjnych”, co uderza w spójność społeczną. Raport pyta o rolę edukacji we włączaniu uczniów z różnych środowisk, ograniczaniu skutków nierówności i rozwijaniu kompetencji obywatelskich.
- „Uczenie się w świecie napędzanym przez AI” → zmiany w pracy i w samej szkole: AI może personalizować naukę i automatyzować część zadań, ale rodzi wyzwania (prywatność danych, równość dostępu, błędy merytoryczne AI), więc system ma równolegle rozwijać kompetencje cyfrowe i odpowiedzialne użycie AI.
- Technologie „zawsze włączone” (Internet Rzeczy / wirtualna rzeczywistość / roboty) → rosną ryzyka prywatności i bezpieczeństwa dzieci. Raport stawia pytania o to, jak szkoła ma chronić uczniów i jednocześnie przygotować ich do współpracy z inteligentnymi maszynami w przyszłej pracy.
- Demokracja, dezinformacja i „walka o narracje” → edukacja ma coraz większą rolę w budowaniu odporności na manipulację, krytycznym myśleniu i zaufaniu społecznym.
- Zdrowie psychiczne i dobrostan → raport łączy rosnące napięcia społeczne i technologiczne z wyzwaniami dla młodych. Konsekwencją dla edukacji jest większy nacisk na wsparcie dobrostanu i kompetencje społeczno-emocjonalne
OECD, Trends Shaping Education 2025
Grecja: pilotaż ChatGPT Edu budzi entuzjazm i obawy o myślenie krytyczne
Greckie szkoły średnie ruszają z pilotażem ChatGPT Edu – w 20 szkołach nauczyciele dostali dostęp do narzędzi od grudnia, a uczniowie zaczną pracę z AI w marcu 2026. Wdrożenie zaplanowano etapami, z intensywnymi szkoleniami i wsparciem. Program realizuje ministerstwo wspólnie z OpenAI i Fundacją Onassisa, która finansuje projekt, a szczególny nacisk położono na ochronę danych i bezpieczne zasady użycia – licencje uczniowskie (ok. 5 tys.) mają zostać wydane dopiero po pomyślnym zakończeniu pierwszych faz. Jeśli testy wypadną dobrze, Grecja planuje stopniowo rozszerzać rozwiązanie na kolejne szkoły i budować model wdrażania AI w edukacji we współpracy z dużymi dostawcami technologii. Minister edukacji Sofia Zacharaki podkreśla, że „AI nie istnieje w równoległym wszechświecie. Ono już tu jest”, ale część środowiska widzi ryzyka: „po 40 latach nauczania mogę szczerze powiedzieć, że ekrany zniszczyły dzieci” – ostrzega Dimitris Panayiotokopoulos, dodając, że AI „zagraża myśleniu krytycznemu, jeśli dzieci dostają odpowiedzi na tacy”.
Więcej głosów w dyskusji na temat szans i zagrożeń projektu zebrał The Guardian.
Salwador: pierwszy na świecie ogólnokrajowy program edukacji z AI
xAI ogłosiło partnerstwo z rządem Salwadoru, które ma uruchomić pierwszy na świecie ogólnokrajowy program edukacji wspierany przez sztuczną inteligencję. W ciągu dwóch lat narzędzie Grok ma trafić do ponad 5 tys. szkół publicznych, oferując spersonalizowane, zgodne z programem nauczania „korepetycje AI” dla ponad miliona uczniów oraz wsparcie dla tysięcy nauczycieli. Projekt zakłada adaptacyjne uczenie dopasowane do tempa i poziomu opanowania materiału, także w mniejszych i bardziej oddalonych miejscowościach. Wspólne prace mają dodatkowo tworzyć metody, zbiory danych i standardy odpowiedzialnego wykorzystania AI w edukacji, które mogą stać się punktem odniesienia dla innych krajów.
Warto wiedzieć, bo to precedens systemowy i potencjalny sygnał dla innych krajów poszukujących skalowalnych rozwiązań EdTech
Wspólny komunikat xAI i rządu Salwadoru
Komentarz: rynek „AI w edukacji” ma rosnąć bardzo szybko (z 5,3 mld USD w 2025 r. do 98,1 mld USD do 2034 r.), ale wygrani będą ci, którzy połączą technologię + regulacje + realia szkoły. (źródło: anivest.com)
Etyczne ramy wdrażania AI na uczelniach – człowiek ma pozostać w centrum decyzji
Tymaczasem dr Prashant Mahajan z Cornell University stworzył ramy wdrażania sztucznej inteligencji w szkolnictwie wyższym, które celowo „wpinają” ludzką inteligencję i nadzór w cały cykl życia AI – od decyzji o wdrożeniu po długofalowy rozwój – tak, by AI wzmacniała edukację, a nie zastępowała ludzi. (źródło: publikacja What is Ethical...)
„Pułapka edukacyjna” AI: szkoły mogą uczyć tego, co najszybciej traci wartość na rynku pracy
Andrew J. Peterson z Cornell University w badaniu wskazuje, że szybkie wdrażanie AI w edukacji może tworzyć „pułapkę edukacyjną”: szkoły inwestują w umiejętności, które AI łatwo pomaga uczyć, ale które jednocześnie tracą wartość na rynku pracy przez automatyzację. Decydenci patrzą głównie na krótkoterminowe zyski dydaktyczne, a nie uwzględniają przyszłych spadków płac za „automatyzowalne” kompetencje. Takie podejście może wypierać rozwój kompetencji niepoznawczych (np. wytrwałości), które są trudniej mierzalne, a społecznie bardzo ważne. (źródło: publikacja Training for Obsolescence? The AI-Driven Education Trap)
Drodzy Czytelnicy!
Jeśli mają Państwo pomysł czy potrzebę, by do EDUprasówki włączać inne jeszcze tematy lub któryś z poruszonych już tematów rozwinąć w oddzielnym artykule — prosimy o komentarz!
Z serdecznościami,
Zespół e-korepetycje.net
