ZBADAI: trwa nabór 200 szkół do projektu badawczego z AI

Centrum Nauki Kopernik prowadzi nabór do projektu edukacyjnego ZBADAI, finansowanego przez Ministra Edukacji. Inicjatywa wprowadza metodę badawczą wspieraną narzędziami sztucznej inteligencji do pracy z uczniami klas VI–VIII oraz szkół ponadpodstawowych. Łącznie projekt obejmie 200 szkół (100 podstawowych i 100 ponadpodstawowych), 930 nauczycieli i 13 tys. uczniów, a opracowane scenariusze lekcji trafią po zakończeniu projektu na Zintegrowaną Platformę Edukacyjną z zasięgiem ok. 6 mln odbiorców.

Jak wygląda udział szkoły

Każda zakwalifikowana placówka tworzy zespół: dwoje nauczycieli i co najmniej 15 uczniów. Udział dzieli się na trzy etapy:

• Przygotowanie: wybór tematu badawczego, podpisanie umowy partnerskiej z CNK, zakup sprzętu ze środków projektowych.
• Kurs AI i realizacja projektu: pięciotygodniowe szkolenie nauczycieli, a następnie ok. 20 godzin zajęć pozalekcyjnych z uczniami pod opieką naukowca.
• Podsumowanie: wydarzenie w szkole prezentujące wyniki, udział przedstawicieli placówki w uroczystym finale projektu w CNK, raport końcowy.

Pięciotygodniowy kurs AI dla nauczycieli

Szkolenie realizowane jest na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej i wymaga ok. 120 minut samodzielnej pracy tygodniowo plus 6 cotygodniowych spotkań online. Kurs składa się z siedmiu modułów, obejmujących m.in.:

• podstawy działania sztucznej inteligencji,
• tworzenie zapytań (prompt engineering),
• analizę i tworzenie multimediów,
• praktyczne zastosowania AI w dydaktyce,
• kwestie etyczne i prawne korzystania z AI w szkole,
• gotowe scenariusze zajęć przygotowane przez nauczycieli we współpracy z CNK.

Cztery tematy badawcze do wyboru

Tematy są interdyscyplinarne i dotykają realnych problemów (klimat, środowisko, zdrowie, dezinformacja), a każdy ma swojego opiekuna naukowego.

Dla szkół podstawowych

• Wyspy ciepła i chłodu (opiekunka: Natalia Gajewska, doradczyni ds. klimatu m. Krakowa): badanie mikroklimatu wokół szkoły. Uczniowie prowadzą pomiary temperatury i analizują wpływ betonu, zieleni i zacienienia na lokalne warunki.
• Rośliny kontra plastik (opiekunka: dr Anna Jasińska, Uniwersytet Łódzki): wpływ mikroplastiku na kiełkowanie i wzrost roślin. Uczniowie porównują próbę kontrolną z wariantami zawierającymi różne ilości i rodzaje mikroplastiku.
• Podejrzanie wiarygodne (opiekunka: dr Monika Jabłońska, UAM w Poznaniu): ocena wiarygodności informacji w sieci, w tym treści tworzonych przez człowieka, przez AI oraz wspólnie. Uczniowie przygotowują własne materiały i prowadzą badania wśród rówieśników.
• Algorytm na zdrowie (opiekun: dr Wiesław Firek, AWF w Warszawie): zależności między stylem życia a kondycją. Punktem wyjścia jest Beep Test, a uczniowie tworzą narzędzie analityczne wspierane modelami predykcyjnymi AI.

Dla szkół ponadpodstawowych (nazwiska opiekunów naukowych CNK ogłosi wkrótce)

• Za słono na życie? Wpływ soli drogowej na glebę i organizmy. Uczniowie prowadzą badania terenowe i laboratoryjne nad wzrostem roślin oraz zachowaniem mrówek, a AI wspiera analizę i wizualizację danych.
• Pogoda dla badaczy: budowa szkolnych stacji pomiarowych i porównanie danych lokalnych z regionalnymi. AI klasyfikuje obrazy, wykrywa anomalie i tworzy wizualizacje.
• W viralu zakupów: świadomość konsumencka młodzieży wobec algorytmów i marketingu cyfrowego. Uczniowie prowadzą dziennik decyzji zakupowych, a AI pomaga porządkować obserwacje.
• Ruch pod kontrolą: trenowanie modelu AI rozpoznającego ruch na nagraniach wideo. Uczniowie testują skuteczność modelu i jego ograniczenia.

Co dostają wybrane szkoły

Pakiet partnerski obejmuje:

• środki finansowe na zakup sprzętu niezbędnego do realizacji projektu,
• wynagrodzenia dla dwojga nauczycieli za 20 godzin dodatkowej pracy (poza pensum),
• fundusze na lokalne wydarzenie podsumowujące,
• dostęp do kursu AI, materiałów dydaktycznych i scenariuszy zajęć,
• bieżące wsparcie ekspertów CNK i naukowców-opiekunów przez cały cykl projektu.

Terminy i zgłoszenia

• Szkoły podstawowe: nabór do 14 czerwca 2026 roku, realizacja w roku szkolnym 2026/2027.
• Szkoły ponadpodstawowe: nabór do 28 czerwca 2026 roku, realizacja w roku szkolnym 2027/2028.
• Webinaria informacyjne (godz. 18:00): 9 czerwca (podstawowe), 10 i 24 czerwca 2026 roku (ponadpodstawowe).
• Zgłoszenia: formularz online na kopernik.org.pl/zbadai. Składa je dyrektor szkoły.
• Kontakt: spzbadai@kopernik.org.pl (podstawowe), sppzbadai@kopernik.org.pl (ponadpodstawowe).

Tło: według reprezentatywnego badania NASK na próbie 995 nauczycieli klas 4–8 (raport „Generatywna sztuczna inteligencja w polskiej szkole. Przecieranie szlaków", red. nauk. J. Pyżalski, NASK 2025), 75% nauczycieli nie wykorzystywało generatywnej sztucznej inteligencji w pracy zawodowej, 25% podjęło pierwsze próby, ale tylko 6% korzystało z niej wielokrotnie, a 19% sporadycznie. Pełny raport: cyberprofilaktyka.pl/publikacje/Raport-generatywnaAI.pdf.

Problem nie jest wyłącznie polski. Z sondażu Gallupa i Walton Family Foundation, przeprowadzonego między 9 lutego a 2 marca 2026 r. na ponad 2 tys. nauczycieli amerykańskich szkół publicznych, wynika, że ponad 60% nie otrzymało żadnych wskazówek, jak stosować AI do analizy postępów uczniów, korepetycji czy pracy indywidualnej, a 82% nie dostało formalnych wytycznych przy wielu typach zadań, mimo że korzystanie z AI w pracy deklaruje 6 na 10 nauczycieli. Co istotne, nauczyciele ze szkół o większych potrzebach rzadziej otrzymywali wytyczne niż ci z zamożniejszych placówek, co pogłębia istniejące nierówności edukacyjne. Badacze powiązali brak jasnej komunikacji ze strony dyrekcji z wypaleniem zawodowym — 55% ankietowanych wskazało nierealistyczne oczekiwania jako problem. ZBADAI może stanowić próbę odpowiedzi na podobne luki w polskich szkołach. Źródło: k12dive.com.