#EDUprasówka – czerwiec 2026

Drodzy Czytelnicy!

Technologia znów dyktuje tempo wiadomości edukacyjnych — i to do tego stopnia, że postanowiliśmy wydzielić osobny dział eduprasówki: AI w edukacji. Będziemy w nim zbierać to, co istotne: konkretne wdrożenia w szkołach, ciekawostki ze świata i obserwacje tego, jak poszczególne kraje radzą sobie ze sztuczną inteligencją, która weszła do klas bez pytania o pozwolenie. Bo właśnie tak to dziś wygląda: technologia jest już w środku, zanim ktokolwiek zdążył spisać zasady.

I to jest pierwszy z motywów, który przewija się przez czerwcowe doniesienia. Widać go w raporcie o szkolnictwie wyższym, w badaniach z USA, gdzie nauczyciele funkcjonują bez jasnych wytycznych, a jednocześnie oczekuje się od nich, że będą AI wdrażać (tyle że nie do końca wiadomo: co, jak i po co). Widać go w głośnej decyzji Princeton, gdzie pod presją powszechnej dostępności AI zrezygnuje się z honorowego kodeksu przy egzaminach na rzecz nadzoru. W wielu punktach to wciąż ta sama historia: AI już działa w edukacji, brakuje wytycznych, a szkoły muszą jakoś reagować na zastaną sytuację. Ścieżkę próbuje przecierać Boston, który jako pierwszy duży amerykański okręg ogłosił program powszechnej biegłości w AI dla uczniów szkół średnich, a równolegle proceduje formalną politykę regulującą użycie AI w klasach (zakaz nieautoryzowanych narzędzi i deepfake'ów, ochrona danych uczniów, zakaz opierania ocen czy decyzji dyscyplinarnych wyłącznie na AI). Finał prac przewidziano na czerwiec.

Drugie oblicze technologii to powszechne korzystanie ze smartfonów i mediów społecznościowych. Dociera do nas pierwsza fala badań nad skutkami szkolnych i krajowych zakazów — i nieco studzi optymizm, że wystarczy zakazać, a problem sam się rozwiąże. Po raz kolejny okazuje się, że rzeczywistość jest bardziej złożona niż nasze proste rozwiązania na skomplikowane problemy. Świetnego wglądu dostarcza tu World Happiness Report 2026 (Wellbeing Research Centre Uniwersytetu Oksfordzkiego z Gallupem), który różnicuje i niuansuje wpływ mediów społecznościowych na szczęście nastolatków — w zależności od regionu świata, płci, statusu społeczno-ekonomicznego oraz tego, do czego dokładnie smartfon służy i jakiej platformy się używa. Co ważne, raport pokazuje też skuteczne sposoby podnoszenia dobrostanu, które nie są bezpośrednim zakazem: w przypadku dziewcząt w Wielkiej Brytanii i Irlandii wzrost poczucia przynależności do szkoły dawał czterokrotnie większy przyrost satysfakcji z życia niż samo ograniczenie korzystania z mediów społecznościowych.

Ten kontekst warto mieć z tyłu głowy. W świetle pierwszych, mało optymistycznych wniosków z australijskiego zakazu mediów społecznościowych dla osób poniżej 16. roku życia (raport tamtejszego regulatora po pierwszych miesiącach: poważne zastrzeżenia do platform, brak wyraźnego spadku zgłaszanych szkód, część dzieci wciąż na platformach lub migrująca na mniej regulowane) oraz przyjętego właśnie przez polską Radę Ministrów i skierowanego do prac w Sejmie zakazu używania smartfonów w szkołach, który ma obowiązywać od 1 września bieżącego roku, to wszystko nie jest tłem teoretycznym. To realne dane o tym, co działa, a co nie. Wiedza na ten temat już istnieje i wciąż jej przybywa. Warto po nią sięgać, żeby tworzyć rozwiązania optymalne, a nie tylko spektakularne.

Na polskim podwórku po egzaminach następuje głęboki oddech, ale dla wielu rodzin ósmoklasistów to dopiero początek: czas decyzji, wniosków i wyboru szkoły. Jako redakcja e-korepetycje.net wychodzimy temu naprzeciw z serią poradników oraz kalkulatorem punktów, wychodząc z prostego założenia: im lepiej temat zbadany, tym mniej stresu przy decyzji i mniej pomyłek — o ile w ogóle można tu mówić o pomyłkach. Swoją publikację na ten temat przygotował również Instytut Badań Edukacyjnych.

Bo właśnie o to nam chodzi — żeby wspierać Was w nawigowaniu przez system edukacji, krok po kroku.

Miłej lektury!

Zespół e-korepetycje.net

Spis treści czerwcowej EDUprasówki:

📊 Badania, analizy, raporty

• World Happiness Report 2026: Polska 24., social media szkodzą głównie młodym na Zachodzie
• Demografia kontra edukacja: świat uczy się w trzech prędkościach
• Zakaz telefonów w szkołach: dwa duże badania, rozbieżne wnioski
• UNESCO 2026: rekord studentów, ale szkolnictwo wyższe coraz bardziej nierówne
• NIK o Instytucie Badań Edukacyjnych: utrata 47,8 mln zł i porzucona cyfryzacja

👩‍🏫 Polska – system i praktyka

• Za nami miesiąc egzaminów: rekordowa matura i egzamin ósmoklasisty 2026
• Zakaz telefonów w podstawówkach od września 2026: zasady i trzy wyjątki
• Prace domowe i nowe zasady sprawdzianów: projekt MEN, konsultacje do 10 czerwca
• „Pracownie Kompas Jutra": 200 mln zł na doposażenie podstawówek
• WOBASZ DZIECI: rusza pierwsze ogólnopolskie badanie zdrowia uczniów

💼 Strefa edukatora przedsiębiorcy

• Praca korepetytora w 2026: stawki, modele pracy i formalności

🧑‍🎓 Strefa rodzica i ucznia

• Kalendarz roku szkolnego 2026/2027: najważniejsze terminy
• Wsparcie ósmoklasistów w wyborze szkoły — publikacje IBE i e-korepetycje.net

🤖 AI w edukacji

• Nabór szkół do projektu ZBADAI: zasady, zgłoszenia i pakiet wsparcia
• Nauczyciele w USA używają AI, ale 60% bez żadnych wytycznych
• Boston: obowiązkowa nauka o AI w liceach i zakaz deepfake'ów uczniów
• Princeton kończy 133-letni honor code przez oszustwa z AI

🌍 Trendy na świecie

• Australijski zakaz social mediów dla nastolatków nie działa, rząd zmienia reguły

📊 Badania, analizy, raporty

World Happiness Report 2026: Polska na 24. miejscu, media społecznościowe a dobrostan młodych

Polska zajmuje 24. miejsce z oceną życia 6,768 (skala 0–10, dane Gallupa za lata 2023–2025). To pozycja wyższa niż Kanada (25.), Wielka Brytania (29.), Francja (35.) czy Włochy (38.), i tuż za Stanami Zjednoczonymi (23.).

Najwyżej w rankingu są kraje nordyckie na czele z Finlandią. Tuż za nią plasują się Islandia, Dania i Kostaryka. Czwarte miejsce Kostaryki to rekordowo wysoki wynik dla kraju Ameryki Łacińskiej. Wyraźnie w górę idzie Europa Środkowo-Wschodnia, w tym Polska. Odzwierciedla to tak zwaną konwergencję europejską, czyli stopniowe doganianie krajów zachodnich. Największe wzrosty zanotowały Serbia, Bułgaria, Gruzja, Łotwa i Bośnia. W przeciwnym kierunku zmierza większość zachodnich krajów uprzemysłowionych, gdzie dobrostan spadł. Najmocniej obniżył się on wśród ludzi młodych w regionie NANZ, obejmującym Stany Zjednoczone, Kanadę, Australię i Nową Zelandię. Podobny spadek dotknął młodych w Europie Zachodniej.

Najciekawsze wnioski

• Spadek dobrostanu młodych jest regionalny, nie globalny. W większości świata młodzi są dziś szczęśliwsi niż dekadę temu, mimo równie powszechnych mediów społecznościowych.
• Liczy się sposób korzystania, nie ilość czasu spędzonego w social mediach. Komunikacja, nauka i tworzenie treści wiążą się z wyższym dobrostanem, a bierne przeglądanie i platformy algorytmiczne z niższym.
• Wśród 15-latków objętych badaniem PISA widać, że ci, którzy korzystają z mediów społecznościowych bardzo intensywnie, czyli ponad siedem godzin dziennie, oceniają swoją satysfakcję z życia wyraźnie niżej niż osoby korzystające z nich umiarkowanie. Najsilniej dotyczy to dziewcząt w Europie Zachodniej.
• Skala szkód jest realna: w danych europejskich i bliskowschodnich efekt intensywnego korzystania z mediów społecznościowych bywa porównywalny z wpływem bezrobocia czy niskiego dochodu.
• Efekt nazywany jest „ekologicznym", ponieważ zależy nie tylko od tego, jak dana osoba korzysta z internetu, lecz także od tego, jak korzysta z niego jej otoczenie, czyli całe środowisko cyfrowe wokół człowieka. Gdy w grupie rówieśniczej z mediów społecznościowych korzysta niewiele osób, internet sprzyja dobrostanowi, bo służy głównie komunikacji i podtrzymywaniu relacji. Gdy jednak korzystają z nich niemal wszyscy, a nasycenie przekracza około 90 procent, ten sam internet zaczyna szkodzić, bo pojawia się stała presja porównań i wypieranie kontaktów twarzą w twarz przez kontakty online. Te same godziny w sieci mogą więc pomagać albo szkodzić, zależnie od tego, jak bardzo nasycone mediami społecznościowymi jest otoczenie.
• Wielu młodych zapłaciłoby, żeby Instagram i TikTok zniknęły z ich otoczenia. Korzystają, bo robią to inni (tzw. pułapka produktowa).

Najrozsądniejsze rekomendacje

• Wzmacniać zaufanie, więzi offline i kompetencje cyfrowe, a algorytmy nasilające porównania społeczne regulować rozważnie, zamiast skupiać się wyłącznie na ograniczaniu czasu ekranowego.
• Stawiać na środowisko społeczne młodych. Poprawa poczucia przynależności do szkoły daje dziewczętom w Wielkiej Brytanii i Irlandii cztery do sześciu razy większy wzrost satysfakcji niż samo ograniczenie korzystania z mediów.

World Happiness Report 2026 wydaje Wellbeing Research Centre Uniwersytetu Oksfordzkiego, we współpracy z Gallupem, UN Sustainable Development Solutions Network i niezależną radą redakcyjną. 

Demografia a edukacja globalnie: świat dzieli się na trzy prędkości

Badacze z University of Pennsylvania, Yonsei University i University of Houston opublikowali w „Population and Development Review" pierwszą globalną analizę powiązań między zmianami demograficznymi a zasobami szkolnictwa podstawowego — w oparciu o dane z lat 1960–2020. Z badań wynika, że populacja uczniów rośnie w Afryce Subsaharyjskiej i na Bliskim Wschodzie, stabilizuje się w obu Amerykach i Azji Południowej, a spada w Europie oraz Azji Wschodniej — przy czym największe wydatki na ucznia notują regiony, w których dzieci ubywa. Co istotne, liczba nauczycieli rośnie niemal wszędzie, niezależnie od trendów demograficznych, co stopniowo wyrównuje wskaźniki liczby uczniów na nauczyciela. Państwa różnie reagują na spadek liczby dzieci: Austria w ciągu 40 lat zamknęła 13% szkół podstawowych przy 12% spadku populacji uczniów, podczas gdy Chiny zlikwidowały aż 83% placówek przy spadku o 27%. Przykład Korei Południowej pokazuje z kolei pogłębiającą się przepaść miasto–wieś — udział uczniów uczęszczających do szkół w obszarach metropolitalnych wzrósł tam z 44% w 1970 roku do 69% w 2020 roku.

Źródło: Penn Today

Zakaz telefonów w szkołach: dwa duże badania, rozbieżne wnioski. Co naprawdę dają restrykcje?

W ostatnich tygodniach ukazały się dwa duże badania oceniające skutki szkolnych zakazów używania telefonów komórkowych. Pierwsze, opublikowane 4 maja przez National Bureau of Economic Research, przeanalizowało ponad 4 600 amerykańskich szkół korzystających z blokowanych magnetycznie etui Yondr na tle ok. 40 tys. szkół kontrolnych w latach 2019–2026. Drugie, autorstwa Stanford Lemann Center, dotyczy ponad 3 000 brazylijskich szkół podstawowych i ponadpodstawowych po wejściu w życie federalnego zakazu ze stycznia 2025 roku.

Podobieństwa. Oba badania potwierdzają, że restrykcje skutecznie ograniczają korzystanie z telefonów w czasie lekcji: w amerykańskich szkołach odsetek nauczycieli zgłaszających prywatne używanie telefonów przez uczniów spadł z 61% do 13%, a w Brazylii 83% uczniów deklaruje, że bardziej skupia się na zajęciach. W obu kontekstach pojawiają się też skutki uboczne, m.in. wzrost nudy podczas przerw.

Różnice. Amerykańskie badanie nie wykazało istotnej poprawy wyników standaryzowanych testów ani frekwencji, odnotowano natomiast pozytywny wpływ na dobrostan uczniów, ale dopiero w trzecim roku obowiązywania zakazu (w pierwszym roku samopoczucie wręcz się pogarszało). Brazylijska ewaluacja sygnalizuje z kolei statystycznie istotny wzrost wyników egzaminów w największym dystrykcie szkolnym Rio de Janeiro, gdzie zakaz wprowadzano etapami od sierpnia 2023 roku, ale jednocześnie wskazuje na utrzymujące się problemy z nudą i lękiem uczniów. Autorzy obu raportów zbieżnie podkreślają, że samo ograniczenie dostępu do telefonów nie wystarczy: szkoły potrzebują uzupełniających strategii pedagogicznych, dostosowanych do wieku uczniów.

Źródła raportów:

• Allcott, H., Baron, E. J., Dee, T., Duckworth, A. L., Gentzkow, M., Jacob, B., The Effects of School Phone Bans: National Evidence from Lockable Pouches, NBER Working Paper 35132, kwiecień 2026.
• Lichand, G. i in., The Educational Impacts of School Phone Bans: Evidence from Brazil, Stanford Lemann Center / Equidade.info, 2026.

UNESCO 2026: studentów rekordowo dużo, ale szkolnictwo wyższe coraz bardziej nierówne

Najnowszy globalny raport UNESCO pokazuje, że liczba studentów na świecie przekroczyła 269 milionów, lecz za tym rekordem kryją się rosnące przepaście w dostępie, ukończeniu studiów, finansowaniu i mobilności, a sztuczna inteligencja weszła na uczelnie szybciej niż zasady jej używania.

Najciekawsze wnioski

• Wielka ekspansja, ale rozjeżdżająca się geografia. Liczba studentów na świecie przekroczyła 269 milionów i ponad podwoiła się w 20 lat (ze 100 mln w 2000 r.), ale średni wskaźnik skolaryzacji 43% maskuje przepaść: około 80 procent w Europie i Ameryce Północnej wobec zaledwie 9% w Afryce Subsaharyjskiej.
• „Dziurawa rura": wejść jest łatwiej niż ukończyć. Ukończenia nie nadążają za naborem: globalny wskaźnik ukończenia wzrósł tylko z 22 do 27 procent w dekadzie 2013–2023. Wysiłki na rzecz równości słabną po przyjęciu na studia, przez co wielu studentów zostaje bez wsparcia już w trakcie nauki. 84 procent krajów ma w planach cel „dostęp", ale tylko 16 procent ma ustawowe kwoty, a stypendia częściej premiują wyniki niż realną potrzebę.
• Kobiety: większość na studiach, mniejszość na szczytach. Kobiety stanowią większość na licencjacie i magisterce, ale są niedoreprezentowane na doktoratach, tworzą 44% kadry dydaktycznej, a zajmują tylko około jednej czwartej stanowisk kierowniczych. W naukach ścisłych kobiety to jedynie jedna trzecia badaczy, a odsetek absolwentek kierunków STEM stoi w miejscu na poziomie 35% od dekady.
• AI wszedł szybciej niż zasady jego używania. Ponad 60% wykładowców używa AI w pracy, ale aż 80% uważa, że ich uczelnia nie dała im odpowiednich wytycznych. Tylko 19% instytucji ma formalną politykę dotyczącą AI (kolejne 42% ją tworzy), mimo że 56 krajów ma już krajowe strategie AI. Jednocześnie około jednej trzeciej ludzkości wciąż pozostaje offline, a treści cyfrowe zdominował angielski.
• Mobilność jest elitarna, a mapa gospodarzy zastygła. Za granicą studiuje 7,3 mln osób (trzy razy więcej niż w 2002 roku, prognoza to 9 mln w 2030 roku), ale to wciąż mniej niż 3% wszystkich studentów. Czołówka krajów przyjmujących nie zmieniła się od dwóch dekad (USA, Wielka Brytania, Australia, Niemcy, Kanada, Rosja, Francja), choć szybko rosną nowi gracze: Turcja (sześciokrotnie) i Zjednoczone Emiraty Arabskie (pięciokrotnie).
• Pieniądze i władza. Rządy wydają na szkolnictwo wyższe średnio tylko 0,8% PKB, z rozpiętością od ponad 1,5% w krajach wysokodochodowych do poniżej 0,3% w niskodochodowych. Prywatni dostawcy odpowiadają już za jedną trzecią globalnego naboru.

Higher education global trends report 2026

NIK: nieprawidłowości w Instytucie Badań Edukacyjnych. W tle utrata 47,8 mln zł i porzucone projekty cyfryzacji

Najwyższa Izba Kontroli opublikowała wystąpienie pokontrolne dotyczące działalności i gospodarki finansowej Instytutu Badań Edukacyjnych w latach 2022–2025, oceniając, że nie były one prowadzone w pełni prawidłowo. Według kontrolerów na skutek decyzji poprzedniego dyrektora, który w grudniu 2023 roku podpisał porozumienie rozwiązujące umowę z resortem, instytut utracił 47,8 mln zł finansowania oraz możliwość kontynuacji zadań związanych z cyfryzacją edukacji. Zamknięto m.in. projekt portalu edukacja.gov.pl, na który wcześniej wydano co najmniej 18,8 mln zł, a jego efektów i sprzętu nie zinwentaryzowano ani nie wykorzystano. NIK wytknęła też wystąpienie bez podstawy prawnej o 31,28 mln zł z programu „Laboratoria Przyszłości", nierzetelne konkursy na stanowiska naukowe, przestarzałą politykę rachunkowości oraz bardzo wysoką rotację zatrudnienia (od 445 osób na koniec 2023 roku, przez 370 w 2024 roku, po 461 we wrześniu 2025 roku). Izba odnotowała jednocześnie, że działania naprawcze wdrażane od 2024 roku przyniosły znaczącą poprawę i sformułowała pięć zaleceń pokontrolnych.

Raport NIK, artykuł Strefy Edukacji

---

👩‍🏫 Polska — system i praktyka

Za nami miesiąc egzaminów

Maj 2026 roku upłynął pod znakiem dwóch najważniejszych egzaminów zewnętrznych w polskim systemie edukacji. W dniach 4–23 maja odbyła się sesja główna matury 2026, do której przystąpiło ok. 356 tys. zdających, w tym blisko 347 tys. tegorocznych absolwentów liceów, techników i szkół branżowych II stopnia – to rekordowy rocznik, o ok. 64 tys. liczniejszy niż w roku ubiegłym.

Z kolei w dniach 11–13 maja swoje pierwsze tak poważne wyzwanie egzaminacyjne mieli ósmoklasiści. Do egzaminu kończącego szkołę podstawową zgłoszono 393 338 uczniów z 12 953 szkół w całej Polsce, którzy w ciągu trzech kolejnych dni rozwiązywali arkusze z języka polskiego (150 minut), matematyki (125 minut) i języka obcego nowożytnego (110 minut) – w zdecydowanej większości z języka angielskiego, który wybrało aż 98,4% zdających.

Maj nie zamknął jednak sezonu egzaminacyjnego. W czerwcu odbywają się terminy dodatkowe dla osób, które z udokumentowanych przyczyn losowych lub zdrowotnych nie mogły przystąpić do egzaminów w maju i uzyskały zgodę dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej. Sesja dodatkowa egzaminu maturalnego zaplanowana została na 1–16 czerwca 2026 roku (część pisemna), a egzaminy ustne odbędą się w dniach 8–10 czerwca. Termin dodatkowy egzaminu ósmoklasisty przypada na 8–10 czerwca 2026 roku. 

Teraz uczniowie i ich rodzice czekają na wyniki: egzamin ósmoklasisty zostanie ogłoszony 3 lipca, a wyniki matur – zarówno z sesji głównej, jak i dodatkowej – poznamy 8 lipca.

Oto przegląd egzaminacyjnych wieści z minionego miesiąca:

• Matura 2026: arkusze CKE i odpowiedzi
• Egzamin ósmoklasisty 2026: arkusze CKE i odpowiedzi
• Kilkunastu maturzystów z unieważnionym egzaminem z polskiego — CKE zawiadamia prokuraturę po wycieku zdjęć arkusza | WP Wiadomości ->
• Sztuczna inteligencja pisze maturę — Google Gemini rozwiązuje zadania ze zdjęć arkuszy wyciekających z sal egzaminacyjnych | WP Tech ->
• Majowy kalendarz pełen dni wolnych i egzaminów rozbija rytm nauki i obciąża rodziny | Strefa Edukacji ->
• Matura z biologii rozszerzonej — eksperci wskazują na nieadekwatność czasu do trudności arkusza | Strefa Edukacji ->

Zakaz telefonów w podstawówkach od września 2026

Od 1 września 2026 roku uczniowie publicznych i prywatnych szkół podstawowych nie będą mogli używać telefonów ani na lekcjach, ani na przerwach. Szkoły będą mogły wyznaczyć miejsca, w których dzieci zostawią telefony na czas zajęć, a zakaz obejmie też lekcje prowadzone poza szkołą, ale już nie internaty i wycieczki. Od reguły będą trzy wyjątki: gdy pozwoli nauczyciel do celów nauki, gdy wymaga tego zdrowie (na przykład pomiar cukru) oraz gdy zagrożone jest życie lub zdrowie. Za złamanie zasad ucznia czeka gorsza ocena z zachowania lub inne kary przewidziane przez szkołę. Taką wersję przepisów przyjęła Rada Ministrów, po tym, jak wiosną zebrano około 180 opinii, w tym od samych uczniów. Projekt został skierowany do prac w Sejmie RP.

Źródło: Gov.pl

Prace domowe i nowe zasady sprawdzianów od września 2026: MEN przedstawia projekt, konsultacje do 10 czerwca

W klasach IV–VIII pisemne i praktyczno-techniczne prace domowe nadal nie będą obowiązkowe, ale każdą oddaną pracę nauczyciel będzie musiał sprawdzić i przekazać uczniowi informację zwrotną, a regularne odrabianie zadań będzie mógł brać pod uwagę przy ocenie rocznej. Projekt porządkuje też zasady egzaminów klasyfikacyjnych i poprawkowych oraz wprowadza zakaz pisania sprawdzianów zdalnie, ograniczając ich czas (30–45 minut w podstawówce, 40–60 minut w szkołach ponadpodstawowych) i liczbę do trzech dziennie. MEN powołuje się na sondaż CBOS z listopada 2025 roku, w którym 76% badanych opowiedziało się za powrotem obowiązkowych prac domowych. Nowelizację rozporządzenia o ocenianiu skierowano 8 maja do Rządowego Centrum Legislacji, konsultacje publiczne potrwają do 10 czerwca 2026 roku, a zmiany mają wejść w życie 1 września 2026 roku.

Źródło: Bankier 

„Pracownie Kompas Jutra": MEN przeznaczy 200 mln zł na doposażenie szkół podstawowych

Wiceministry edukacji Katarzyna Lubnauer i Paulina Piechna-Więckiewicz przedstawiły szczegóły rządowego programu „Pracownie Kompas Jutra". W latach 2026–2029 mniej zamożne gminy otrzymają łącznie 200 mln zł (po 50 mln zł rocznie) na wyposażenie pracowni przyrodniczych oraz sal do zajęć praktyczno-technicznych w szkołach podstawowych. Pojedyncze dotacje wyniosą od 10 do 30 tys. zł, przy czym samorządy będą musiały zapewnić co najmniej 20-procentowy wkład własny. Program jest odpowiedzią na ustalenia ankiety MEN, w której braki w wyposażeniu pracowni specjalistycznych zgłosiło 92 proc. dyrektorów szkół podstawowych. Ma on przygotować placówki do nowej podstawy programowej (m.in. przedmiotu „przyroda" w klasach IV–VI w wymiarze 3 godzin tygodniowo od 1 września 2026 roku), kładącej nacisk na doświadczenia i praktyczne umiejętności.

Źródło: Strefa Edukacji

WOBASZ DZIECI: od września ruszają pierwsze ogólnopolskie badania profilaktyczne uczniów. Przebadane zostanie 3,5 tys. dzieci

Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Edukacji Narodowej zainaugurowały 5 maja program „WOBASZ DZIECI" — pierwsze w Polsce ogólnopolskie badania profilaktyczne stanu zdrowia uczniów. Od września 2026 roku ponad 300 zespołów badawczych obejmie 3,5 tys. wylosowanych dzieci i młodzieży w wieku 7–18 lat ze 107 gmin z całego kraju. W zakresie diagnostyki znajdą się m.in. pomiary antropometryczne, badania ciśnienia, krwi i moczu oraz ankieta dotycząca stylu życia, a celem programu jest wczesne rozpoznawanie ryzyka chorób układu krążenia. Udział dziecka wymaga zgody rodzica lub opiekuna. Program jest częścią Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022–2032 i odpowiada na niepokojące statystyki: nadwaga lub otyłość dotyczą 32,8% chłopców i 25,8% dziewcząt w wieku szkolnym, a zaledwie 20% dzieci w Polsce spełnia rekomendacje WHO w zakresie aktywności fizycznej.

Źródło: Dziennik.pl

---

💼 Strefa edukatora przedsiębiorcy

Praca korepetytora w 2026 roku. Stawki, modele pracy i formalności w jednym poradniku

Opublikowaliśmy obszerny przewodnik dla osób rozważających pracę w charakterze korepetytora. Rynkowe stawki za godzinę zajęć mieszczą się obecnie najczęściej w przedziale 65–100 zł, a przy specjalistycznym przygotowaniu do matury rozszerzonej sięgają 120–150 zł. Porównujemy trzy modele pracy (platforma z gotowym grafikiem, marketplace ogłoszeniowy oraz własne kanały), omawiamy różnice w stawkach poszczególnych przedmiotów oraz wyjaśniamy, dlaczego od wielu korepetytorów może rozliczać się w ramach działalności nierejestrowanej (kwartalny limit przychodu to 10 813,50 zł). W tekście znajdziecie również kalendarz popytu na korepetycje w trakcie roku szkolnego, listę 8 najczęstszych błędów obniżających realne zarobki oraz praktyczne wskazówki dla studentów i osób bez doświadczenia. Pełny poradnik wraz z aktualną tabelą stawek udostępniamy na blogu e-korepetycje.net.

---

🧑‍🎓 Strefa rodzica i ucznia

Kalendarz roku szkolnego 2026/2027: najważniejsze terminy dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych

Rok szkolny 2026/2027 rozpocznie się 1 września 2026 r., a zakończy 25 czerwca 2027 r., po czym do 31 sierpnia potrwają ferie letnie. W trakcie roku przewidziano zimową przerwę świąteczną (23–31 grudnia 2026 r.), wiosenną przerwę świąteczną (25–30 marca 2027 r.) oraz ferie zimowe, które w zależności od województwa wypadają w trzech turach od 18 stycznia do 28 lutego 2027 roku (terminy ferii z podziałem na województwa ->). Dla klas maturalnych w liceach i technikach zajęcia zakończą się wcześniej, bo 30 kwietnia 2027 roku. Terminy egzaminów ósmoklasisty, maturalnego i zawodowego nie są stałe, ponieważ wyznacza je dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (ogłoszenie do 20 sierpnia 2026 roku).

Pełny komunikat MEN

Wspieranie ósmoklasistów w wyborze szkoły - publikacje IBE i e-korepetycje.net

Instytut Badań Edukacyjnych wydał dwie publikacje dotyczące tego, jak dorośli mogą towarzyszyć młodzieży w wyborze dalszej ścieżki kształcenia.

Poradnik „Komu doradzam? Młodzież i jej wybory edukacyjno-zawodowe" Magdaleny Kamienieckiej jest skierowany do wychowawców klas VII i VIII oraz doradców zawodowych. Autorka odradza instruowanie i wyręczanie nastolatków, a zaleca uważne słuchanie według zasady „zasugeruj, opowiedz, ustal". Publikacja odczarowuje mit „jednej decyzji na całe życie" i osobny rozdział poświęca wpływowi przekazów rodzinnych na wybory uczniów.

Raport „Doradztwo zawodowe w szkołach podstawowych. Diagnoza" Michała Danielewicza i Marii Tulisow ocenia stan tych zajęć w klasach VII–VIII. Najważniejsze ustalenia: choć 86% doradców świadczy wsparcie indywidualne, formalnie robi to tylko 27% (reszta nieodpłatnie lub przy innych obowiązkach). Autorzy wskazują też brak standardu kształcenia doradców oraz niedobór rzetelnych narzędzi edukacyjnych.

W tej sprawie również zespół e-korepetycje.net dołożył swoje „3 grosze", publikując serię poradników i tworząc darmowy kalkulator online:

• Terminy rekrutacji do szkół ponadpodstawowych 2026/2027 — kompletny harmonogram
• Liceum, technikum czy szkoła branżowa? Plusy, minusy i jak wybrać [2026]
• Jak wybrać liceum po 8 klasie? Punkty, rankingi i strategie [2026]
• Punkty do liceum 2026 – jak liczyć? Wzory, przykłady i kalkulator online
• KALKULATOR PUNKTÓW DO LICEUM

---

🤖 AI w edukacji

Nabór szkół do projektu ZBADAI: zasady udziału, zgłoszenia i pakiet wsparcia

Centrum Nauki Kopernik rekrutuje szkoły do projektu ZBADAI, finansowanego przez Ministra Edukacji, który wprowadza metodę badawczą wspieraną narzędziami AI.

Kto może uczestniczyć:

• Szkoły publiczne i niepubliczne (100 podstawowych i 100 ponadpodstawowych).
• Placówki dysponujące przestrzenią na zajęcia projektowe i dostępem do internetu bezprzewodowego.
• Szkoły mogące przeznaczyć ok. 20 godzin zajęć pozalekcyjnych; w przypadku podstawówek prowadzące w roku 2026/2027 klasy VI–VIII.
• W każdej szkole powstaje grupa badawcza: dwoje nauczycieli i co najmniej 15 uczniów.

Co trzeba zrobić:

• Wypełnić formularz zgłoszeniowy, podpisać umowę partnerską z Centrum Nauki Kopernik i zakupić sprzęt ze środków projektowych.
• Wskazać dwoje nauczycieli do udziału w pięciotygodniowym kursie AI na platformie ZPE. Kurs obejmuje 7 modułów (m.in. podstawy AI, prompt engineering, analiza i tworzenie multimediów, zastosowania w dydaktyce oraz kwestie etyczne i prawne), ok. 120 minut pracy własnej tygodniowo i 6 cotygodniowych spotkań online.
• Wybrać jeden z 4 tematów projektu badawczego i zrealizować go z uczniami pod opieką naukowca. Szkoły podstawowe wybierają spośród: Wyspy ciepła i chłodu (mikroklimat), Rośliny kontra plastik (wpływ mikroplastiku), Podejrzanie wiarygodne (ocena wiarygodności informacji i treści AI), Algorytm na zdrowie (analiza wyników Beep Testu). Szkoły ponadpodstawowe: Za słono na życie? (wpływ soli drogowej), Pogoda dla badaczy (szkolne stacje pomiarowe), W viralu zakupów (świadomość konsumencka), Ruch pod kontrolą (rozpoznawanie ruchu przez AI).
• Zorganizować wydarzenie podsumowujące w szkole i przekazać dokumentację do CNK.

Co można uzyskać:

• Pakiet partnerski: środki na sprzęt, wynagrodzenia dla nauczycieli za 20 dodatkowych godzin oraz fundusze na wydarzenie podsumowujące.
• Kurs AI, materiały dydaktyczne, scenariusze zajęć i bieżące wsparcie ekspertów CNK.
• Włączenie do ogólnopolskiej sieci szkół pracujących metodą badawczą.

Kto i jak zgłasza:

• Zgłoszenia składa dyrektor szkoły przez formularz online.
• Szkoły podstawowe: nabór od 13 maja do 14 czerwca 2026 roku.
• Szkoły ponadpodstawowe: nabór od 27 maja do 28 czerwca 2026 roku.
• Informacje i formularze: www.kopernik.org.pl/zbadai. Kontakt: spzbadai@kopernik.org.pl (podstawowe), sppzbadai@kopernik.org.pl (ponadpodstawowe). 

Nauczyciele w USA korzystają z AI, ale są zostawieni sami sobie. Ponad 60% nie dostaje żadnych wytycznych

Z sondażu Gallupa i Walton Family Foundation, przeprowadzonego na ponad 2 tys. nauczycieli amerykańskich szkół publicznych na przełomie lutego i marca, wynika, że ponad 60% z nich nie otrzymało żadnych wskazówek, jak stosować sztuczną inteligencję do analizy postępów uczniów, korepetycji czy pracy indywidualnej. Aż 82% zgłosiło brak jakichkolwiek formalnych wytycznych przy wielu typach zadań, mimo że korzystanie z narzędzi AI w pracy deklaruje 6 na 10 pedagogów. Co istotne, nauczyciele ze szkół o większych potrzebach rzadziej otrzymywali wsparcie niż ci z zamożniejszych placówek, co pogłębia istniejące nierówności edukacyjne. Badacze powiązali jednocześnie brak jasnej komunikacji i nierealistyczne oczekiwania dyrekcji z wypaleniem zawodowym — problem nierealnych wymagań wskazało 55% ankietowanych. Autorzy podkreślają, że poprawa jakości komunikacji ze strony kadry zarządzającej mogłaby realnie odciążyć nauczycieli przy minimalnych kosztach.

Źródło: K-12 DIVE

Boston: obowiązkowa edukacja o AI w liceach i zakaz deepfake'ów uczniów

Boston Public Schools, jeden z największych dystryktów szkolnych w USA, wprowadza dwutorową strategię dotyczącą sztucznej inteligencji w szkołach. Od września we wszystkich miejskich liceach ruszy program „AI literacy" przygotowywany wspólnie z UMass Boston, dzięki czemu Boston ma być pierwszym dużym amerykańskim miastem zapewniającym uczniom taką ścieżkę kształcenia. Równolegle dystrykt przedstawił projekt całościowej polityki AI, która zakazuje używania niezatwierdzonych przez szkołę narzędzi, blokuje tworzenie deepfake'ów z wizerunkiem uczniów lub nauczycieli oraz zabrania opierania ocen i decyzji dyscyplinarnych wyłącznie na sztucznej inteligencji.

Źródła: Wbur, GovTech

Princeton wprowadza nadzór egzaminów i kończy 133-letni honor code z powodu oszustw z AI

Wydział Princeton przegłosował objęcie wszystkich egzaminów stacjonarnych nadzorem, co zmienia trwający 133 lata system honorowy, w którym to studenci mieli pilnować uczciwości i zgłaszać oszustwa. O zmianę zabiegali sami studenci, którym coraz trudniej było wykrywać ściąganie podczas egzaminów i którzy obawiali się szykan oraz ostracyzmu za zgłaszanie kolegów. Bezpośrednim impulsem było upowszechnienie sztucznej inteligencji, która umożliwiła trudne do wykrycia ściąganie bez bezpośredniego nadzoru. Nowe zasady wejdą w życie 1 lipca, dwa miesiące przed początkiem semestru jesiennego. 

Źródło: Inside Higher Ed

---

🌍 Trendy na świecie

Australijski zakaz mediów społecznościowych dla nastolatków nie działa. Rząd po cichu zmienia reguły

Pięć miesięcy po wprowadzeniu „pionierskiego" zakazu korzystania z mediów społecznościowych przez osoby poniżej 16. roku życia australijski rząd musi przyznać, że prawo masowo nie jest przestrzegane — według danych Molly Rose Foundation aż 60% nastolatków w wieku 12–15 lat nadal aktywnie używa zakazanych platform. W odpowiedzi minister komunikacji Anika Wells pod koniec marca 2026 r. zawęziła definicję platformy społecznościowej — od tej pory zakaz obejmuje wyłącznie aplikacje wykorzystujące algorytmiczne rekomendacje treści, nieskończone przewijanie, znikające treści lub metryki zaangażowania. Praktycznie oznacza to, że firmy takie jak Meta, TikTok czy Snapchat mogłyby ominąć zakaz, rezygnując z konkretnych „uzależniających" funkcji — choć na razie żadna z dziesięciu objętych restrykcjami platform nie zdecydowała się na wypuszczenie wersji aplikacji dostosowanej do australijskich przepisów. Komentatorzy zwracają uwagę, że skuteczniejszym narzędziem regulacji może okazać się szykowany przez rząd „digital duty of care" — wzorowany na unijnym Digital Services Act obowiązek uwzględniania przez platformy szkodliwego wpływu ich własnych algorytmów na użytkowników.

Źródło: Crikey

---

  << MAJ 2026 | LIPIEC 2026 >>