#EDUprasówka – lipiec 2026

Drodzy Czytelnicy,

lipiec to w Polsce miesiąc wakacji, ale obok wypoczynku niesie ze sobą ogrom emocji. 3 lipca uczniowie poznali wyniki egzaminu ósmoklasisty, 8 lipca swoje odbiorą maturzyści. To dni, w których rozstrzyga się, ile marzeń o wymarzonych szkołach i kierunkach studiów się spełni. Przed młodymi ludźmi emocjonujące decyzje, a dla niektórych także złamane serca, bo wynik okazał się inny, niż miał być, i pewne drzwi się zamknęły. Trzymamy kciuki, by każdy uczeń znalazł swoje miejsce w kolejnym etapie edukacji. A jeśli nawet nie będzie to miejsce wymarzone, niech okaże się tym, czego naprawdę potrzebuje: pełnym intelektualnych wyzwań, pobudzającym ciekawość i otwierającym drogę do bezpiecznej, sycącej przyszłości zawodowej.

Do alarmów związanych z obecnością AI w edukacji, i w życiu w ogóle, zdążyliśmy już przywyknąć. Czy dane z raportu „Internet dzieci 2026", choć niektóre wciąż przerażają, jeszcze nas niepokoją? 1,2 mln dzieci w wieku 7–14 lat miało kontakt z reklamami piwa w mediach społecznościowych, a co trzecie dziecko w tym wieku zetknęło się z treściami pornograficznymi. Czy może przyzwyczailiśmy się już do tej rzeczywistości tak samo, jak do jałowych kłótni w polityce i języka hejtu w przestrzeni publicznej?

W kontekście AI warto zatrzymać się przy pracy szwedzkich naukowców, którzy spojrzeli w przyszłość i opisali możliwe modele ożenienia AI z edukacją. Podkreślają, jak kruchy to proces: łatwo pójść na łatwiznę i oddać edukację maszynom. Wskazują też, od czego zależy kierunek, który się zrealizuje: od instytucji i systemu. Bezpiecznik czy kolejna składowa zagrożenia? Zostawiam do refleksji.

Na koniec małe, wartościowe sygnały. Szkolny budżet obywatelski w Bartoszycach powstał jako odpowiedź na brak poczucia wpływu młodych ludzi na swoje otoczenie i jest to piękny przykład działania wart uwagi. Z kolei Kalifornia dołączyła do stanów, w których kurs finansów osobistych trzeba obowiązkowo zdać, by skończyć liceum. Świetny kierunek, bo takich życiowych kompetencji wynoszonych ze szkoły potrzebujemy wszyscy. A co Państwo o tym myślą?

Miłej lektury!

Zespół e-korepetycje.net

Spis treści czerwcowej EDUprasówki:

📊 Badania, analizy, raporty

• Internet dzieci 2026: 1,2 mln dzieci widzi reklamy alkoholu, edukacja to 1% czasu online
• Przegląd 47 badań o dwujęzyczności: liczy się sposób nauki, nie wiek startu

👩‍🏫 Polska — system i praktyka

• MEN: projekt rozporządzenia o kwalifikacjach do nauczania nowych przedmiotów od 2026/2027
• Prezydenckie weto do ustawy o prawach i obowiązkach ucznia, ustawa wraca do Sejmu
• Bartoszyce: pilotaż szkolnego budżetu obywatelskiego, uczniowie sami wydali po 2 tys. zł

💼 Strefa edukatora przedsiębiorcy

• Nowy cennik punktów wyróżnienia na e-korepetycje.net od 6 lipca 2026
• Regulamin korepetycji: gotowy wzór z klauzulą RODO do pobrania

🧑‍🎓 Strefa rodzica i ucznia

• Kalendarz roku szkolnego 2026/2027: ferie, przerwy i dni wolne do zaplanowania
• Wyniki egzaminu ósmoklasisty 2026 wyższe niż rok temu, czas na dokumenty rekrutacyjne

🤖 AI w edukacji

• Sondaż NPR/Ipsos: nauczyciele w USA uważają, że AI zmieni edukację bardziej niż internet
• Szwedzki foresight: trzy scenariusze przyszłości nauczania z AI, od substytucji po współpracę

🌍 Trendy na świecie

• Kalifornia: finanse osobiste obowiązkowym przedmiotem w liceach
• Nagroda Holberga 2026 dla historyczki z Oksfordu za badania nad czarownicami i codziennością
• Filipiny: 26–28 mln uczniów rozpoczęło rok szkolny w systemie trzech trymestrów

📊 Badania, analizy, raporty

Internet dzieci 2026. Miliony dzieci widzą reklamy alkoholu, edukacja to 1% czasu online

II edycja raportu „Internet dzieci" Fundacji Instytut Cyfrowego Obywatelstwa pokazuje skalę zagrożeń i nawyków cyfrowych najmłodszych użytkowników sieci. Najważniejsze ustalenia:

• reklamy alkoholu: 1,2 mln dzieci w wieku 7–14 lat miało kontakt z reklamami piwa na TikToku, Facebooku i Instagramie, a blisko 700 tys. z reklamami alkoholi wysokoprocentowych,
• pornografia: 32% dzieci w wieku 7–14 lat miało kontakt ze stronami i aplikacjami z treściami pornograficznymi,
• edukacja: do serwisów edukacyjnych zagląda 69% dzieci, ale poświęcają im średnio 6 minut dziennie, czyli zaledwie 1% całego czasu online,
• sztuczna inteligencja: z ChatGPT korzysta 43% dzieci w wieku 7–14 lat, a 18% używa go regularnie,
• media społecznościowe: korzysta z nich 60% dzieci poniżej 15. roku życia, czyli granicy wieku przyjmowanej w wielu państwach jako cezura dostępu do tych platform. Największy zasięg ma TikTok (1,6 mln dzieci), który odpowiada za 29% całego czasu spędzanego przez dzieci w internecie.

Raport "Internet dzieci 2026"

Wcześniej nie zawsze znaczy lepiej. Przegląd 47 badań o dwujęzyczności dzieci obala popularny mit

Systematyczny przegląd 47 badań, opublikowany w Discover Education, pokazuje, że wczesny kontakt dziecka z drugim językiem ma dwie strony, a o efekcie decyduje sposób nauki, a nie sam wiek, w którym dziecko zaczyna. Najważniejsze wnioski:

• Dwujęzyczne dzieci nie stają się mądrzejsze „we wszystkim". Zyskują za to konkretne umiejętności: lepiej wychwytują dźwięki i głoski w słowach (co później pomaga w nauce czytania i pisania) oraz łatwiej przeskakują między zadaniami i zasadami. To efekt tego, że mózg stale żongluje dwoma językami i ćwiczy akurat te obszary.
• Mniejszy zasób słów na początku to nie powód do niepokoju. Małe dziecko uczące się dwóch języków zna w każdym z nim trochę mniej słów niż rówieśnik mówiący tylko po polsku, ale ono po prostu ma słownictwo „podzielone" na dwa języki. Ta różnica zwykle zanika około 5–6 roku życia, jeśli dziecko ma wokół siebie dużo rozmowy i wsparcia.
• Ważniejsze jest jak, a nie ile. Liczy się nie tyle liczba godzin z językiem, ile jakość kontaktu: żywe rozmowy, kontakt z osobami dobrze mówiącymi w danym języku, wspólne czytanie. Sam zalew godzin bez interakcji daje mniej.
• Kluczowe jest, żeby drugi język dokładać, a nie podmieniać. Gdy szkoła czy dom traktują nowy język jako dodatek i jednocześnie pielęgnują język ojczysty, dziecko zyskuje bez strat. Problem pojawia się wtedy, gdy nowy język zaczyna wypierać ojczysty, bo wtedy realnie rośnie ryzyko, że dziecko zacznie tracić ten pierwszy, dobrze już opanowany język.
• Emocje zależą od otoczenia. Bez wsparcia dwujęzyczność potrafi wiązać się z większym stresem i lękiem, zwłaszcza przy zmianie szkoły. Ale obecność dobrych wzorców i akceptacja tego, że dziecko naturalnie miesza języki, ten stres wyraźnie zmniejsza.

Źródło: Discover Education

👩‍🏫 Polska — system i praktyka

Kto będzie mógł uczyć nowych przedmiotów od września 2026? MEN pokazało projekt rozporządzenia

Ministerstwo Edukacji skierowało 2 czerwca do konsultacji projekt rozporządzenia określający kwalifikacje nauczycieli nowych przedmiotów, które trafią do szkół od roku szkolnego 2026/2027. Takie kwalifikacje uprawniają do nauczania następujących przedmiotów:

• przyroda: studia lub studia podyplomowe z przyrody z przygotowaniem pedagogicznym albo uprawnienia do nauczania biologii, geografii, fizyki lub chemii,
• zajęcia praktyczno-techniczne: studia lub studia podyplomowe w tym zakresie z przygotowaniem pedagogicznym albo uprawnienia nauczyciela techniki,
• edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne: uprawnienia nauczyciela edukacji zdrowotnej,
• edukacja obywatelska: także uprawnienia nauczyciela WOS-u lub historii,
• edukacja zdrowotna: katalog poszerzony o nauczycieli edukacji dla bezpieczeństwa i kształcenia obronnego,
• nauczanie w klasach I-III i języka polskiego w szkołach za granicą: także studia z glottodydaktyki lub nauczania polskiego jako obcego z przygotowaniem pedagogicznym.

Źródło: MEN

Ustawa o prawach i obowiązkach ucznia w toku prac legislacyjnych. Prezydenckie weto cofa projekt do Sejmu

Procedowana nowelizacja Prawa oświatowego, znana jako ustawa o prawach i obowiązkach ucznia, ma przenieść na poziom ustawowy jednolity katalog praw i obowiązków uczniów. Zakłada m.in. zagwarantowanie prawa do kształtowania własnego wyglądu i stroju, zamknięty katalog kar z zasadą pierwszeństwa działań wychowawczych, skrócenie z 3 lat do roku okresu przechowywania informacji o karze w aktach ucznia oraz obowiązek podawania powodu usprawiedliwianej nieobecności. Projekt przewiduje też budowę systemu ochrony praw uczniowskich, w tym Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich powoływanego na czteroletnią kadencję, rzeczników wojewódzkich przy kuratorach oświaty oraz fakultatywnych rzeczników gminnych, powiatowych i szkolnych.

Przebieg procesu legislacyjnego:

• 29 maja 2026: Sejm uchwala nowelizację (druk sejmowy 2449).
• 10 czerwca 2026: Senat przyjmuje ustawę bez poprawek, w głosowaniu 60 do 27.
• 2 lipca 2026: prezydent RP odmawia podpisania ustawy i kieruje ją ponownie do Sejmu.

Na jakim etapie jest sprawa: po prezydenckim wecie ustawa wraca do Sejmu, który może odrzucić weto większością trzech piątych głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Jeśli taka większość nie zostanie osiągnięta, prace nad tą wersją przepisów zakończą się, a ewentualne wprowadzenie katalogu praw i systemu rzeczników wymagałoby przygotowania nowej ustawy. Do czasu rozstrzygnięcia planowany pierwotnie termin wejścia w życie (1 września 2026) pozostaje nieaktualny.

Źródło: ePedagogika

Szkolny budżet obywatelski w Bartoszycach. Uczniowie sami zdecydowali, na co wydać pieniądze

W powiecie bartoszyckim zakończył się pilotażowy projekt „Szkolny Budżet Obywatelski – młodzież decyduje", w którym cztery szkoły ponadpodstawowe otrzymały po 2 tys. zł na pomysły zgłoszone i wybrane w głosowaniach przez samych uczniów. W Zespole Szkół Ponadpodstawowych nr 1 wygrał projekt „Wodny Power", dzięki któremu w szkole stanął dystrybutor wody, a wśród zrealizowanych inicjatyw znalazło się też wyposażenie strefy relaksu. Uczniowie przeszli przez pełny proces obywatelski: od opracowania projektów i analizy kosztów po kampanię i demokratyczne wybory w każdej placówce. Organizatorami byli Powiat Bartoszycki, Stowarzyszenie LO-FAN i szkoły z Bartoszyc, a inicjatywa powstała w odpowiedzi na badania pokazujące, że młodzi czują się pozbawieni wpływu na decyzje w swoim otoczeniu.

Źródło: Gazeta Olsztyńska

💼 Strefa edukatora przedsiębiorcy

Nowy cennik punktów wyróżnienia na e-korepetycje.net. Co się zmienia od 6 lipca 2026?

Od 6 lipca 2026 roku na e-korepetycje.net obowiązuje nowy cennik punktów wyróżnienia. Kwoty pakietów pozostają bez zmian (8, 15, 22, 40 i 78 zł), a nowością jest wybór tempa wykorzystania punktów: tę samą pulę można skondensować w krótki okres większej widoczności lub rozłożyć nawet na 12 miesięcy. Nowe punkty utrzymują stały poziom przez cały wykupiony okres, a pakiety można łączyć i zwielokrotniać w koszyku.

Punkty kupione na starych zasadach działają bez zmian i sumują się z nowymi przy ustalaniu pozycji ogłoszenia.

Szczegóły cennika i strategie doboru pakietów opisuje artykuł Wyróżnienie ogłoszenia, nowy cennik i jak dobierać punkty ⭢, a zasady łączenia starych i nowych punktów wyjaśnia wpis Stare i nowe punkty wyróżnienia - jak to działa? ⭢.

Regulamin korepetycji chroni Twój czas i dochód. Gotowy wzór z klauzulą RODO do pobrania

Regulamin korepetycji to jednostronny dokument, w którym korepetytor ustala zasady współpracy: sposób i termin odwoływania lekcji, konsekwencje spóźnionego odwołania, zasady odrabiania zajęć oraz formę płatności. Sprawdza się przy nauczaniu dorywczym i działalności nierejestrowanej, natomiast przedsiębiorca z zarejestrowaną firmą powinien rozważyć dwustronną umowę, która obejmuje reklamacje, 14-dniowe prawo odstąpienia i okres wypowiedzenia. Dokument warto uzupełnić o klauzulę RODO, a przy uczniu niepełnoletnim zgodę na przetwarzanie danych i akceptację zasad podpisuje rodzic lub opiekun prawny. Standardem rynkowym jest bezpłatne odwołanie lekcji z 24-godzinnym wyprzedzeniem, a za późniejsze naliczenie 50-100% stawki.

Gotowe wzory regulaminu i umowy (PDF, DOCX) są dostępne do pobrania na blogu: Regulamin korepetycji: wzór, zasady i RODO  ⭢

🧑‍🎓 Strefa rodzica i ucznia

Kalendarz roku szkolnego 2026/2027. Kiedy zaplanować urlop i opiekę dla dziecka?

Rok szkolny 2026/2027 potrwa od 1 września 2026 do 25 czerwca 2027, a wakacje od 26 czerwca do 31 sierpnia 2027. Rodzice muszą zapewnić dzieciom opiekę podczas zimowej przerwy świątecznej (23–31 grudnia 2026), ferii zimowych (18 stycznia – 28 lutego 2027, w trzech turach zależnie od województwa) oraz przerwy wiosennej (25–30 marca 2027). Na rodzinne wyjazdy sprzyjają też długie weekendy: listopadowy (11 listopada wypada w środę), majówka (1–3 maja) i Boże Ciało (27 maja, czwartek). Warto pamiętać, że szkoły mogą wyznaczyć dodatkowe dni dyrektorskie (do 8 w podstawówkach, do 10 w liceach i technikach), które ogłoszą do 30 września, jednak w te dni placówki zapewniają zajęcia opiekuńcze w świetlicy.

Szczegółowy opis roku szkolnego: Kalendarz roku szkolnego 2026/2027, terminy i dni wolne ⭢

Wyniki egzaminu ósmoklasisty 2026. Średnie wyższe niż rok temu, teraz czas na dokumenty

Od 3 lipca uczniowie mogą sprawdzić wyniki egzaminu ósmoklasisty w systemie ZIU na wyniki.edu.pl, a zaświadczenia odbiorą w swoich szkołach. Średnie krajowe wyniosły: język polski 65%, matematyka 55%, angielski 73% i wszystkie są wyższe niż w 2025 roku, najbardziej wzrosła matematyka (o 5 punktów procentowych). O przyjęciu do szkoły decyduje suma punktów rekrutacyjnych (egzamin daje maksymalnie 100 z 200), dlatego pojedynczy słabszy wynik niczego nie przekreśla. Najpilniejszy krok to złożenie kopii świadectwa i zaświadczenia w szkole pierwszego wyboru, zwykle do 6–8 lipca w zależności od województwa.

Pełne zestawienie średnich, tabelę centyli i instrukcję przeliczania punktów znajdziesz we wpisie Wyniki egzaminu ósmoklasisty 2026: średnie CKE i co dalej ⭢

🤖 AI w edukacji

USA, nauczyciele: wpływ AI na edukację przewyższy internet i komputery. Nowy sondaż NPR/Ipsos

• Prawie 3 na 4 nauczycieli K-12 w USA uważają, że sztuczna inteligencja będzie miała większe znaczenie dla edukacji niż wcześniejsze przełomy, takie jak internet czy komputery. Sondaż objął 545 reprezentatywnie dobranych respondentów.
• Ponad połowa badanych (54%) twierdzi, że AI utrudnia uczniom rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia, a 55% postrzega ją głównie jako sposób na unikanie wysiłku przez uczniów.
• Blisko 6 na 10 nauczycieli dostrzega erozję zaufania między uczniem a nauczycielem, co autorzy badania wskazują jako jeden z najbardziej niepokojących sygnałów.
• 6 na 10 pedagogów korzysta z AI do zadań zawodowych (najczęściej oszczędzając 2 godziny tygodniowo lub mniej).
• Niemal 8 na 10 nauczycieli uważa, że szkoły powinny uczyć odpowiedzialnego korzystania z AI.

Źródło: NPR

Trzy scenariusze przyszłości nauczania z AI. Foresightowa analiza szwedzkich naukowców

Substytucja pracy i wszechobecny nadzór algorytmiczny realnie zagrażają integralności procesu dydaktycznego i autonomii nauczyciela, spychając uwagę na to, co łatwo zmierzyć. Współpraca człowiek-AI jest obiecująca, ale krucha i grozi nadmiernym uzależnieniem od systemu. Do takich wniosków doszli badacze z Mid Sweden University i Umeå University. Przeprowadzili oni analizę foresightową. To metoda, która pomija diagnozę bieżącej sytuacji w szkołach i zamiast tego kreśli prawdopodobne warianty przyszłości. Jej celem jest uświadomienie decydentom ukrytych kompromisów oraz konsekwencji dzisiejszych wyborów. Autorzy opisali trzy możliwe drogi rozwoju AI w edukacji:

• Klasa, w której AI zastępuje nauczyciela: uczniowie uczą się od korepetytorów AI na tabletach, a nauczyciel przestaje uczyć i staje się kimś w rodzaju dyżurnego technicznego, który resetuje logowania, gasi awarie i pilnuje, by wszystko „się liczyło". Relacja z uczniem zanika, bo maszyna premiuje to, co da się zmierzyć: kliknięcia, wyniki, procent ukończenia.
• Nauczyciel zarządzany przez pulpit danych: pedagog nadal prowadzi lekcje, ale nad wszystkim czuwa system, który podpowiada tempo, ocenia i sygnalizuje odstępstwa. Gdy nauczyciel podąży za ciekawą myślą ucznia i wyjdzie poza scenariusz, musi to wyklikać i uzasadnić w formularzu, aż wskaźnik znów zaświeci się na zielono. Autonomia zostaje, ale zamienia się w ciągły obowiązek tłumaczenia się przed algorytmem.
• Współpraca człowiek-AI: technologia jest projektowana razem z nauczycielami i pełni rolę asystenta, który odciąża z rutyny, podsuwa pytania i wstępne informacje zwrotne, zostawiając człowiekowi decyzje. To scenariusz najkorzystniejszy, ale zdaniem autorów najbardziej kruchy, bo wygoda łatwo przeradza się w uzależnienie, a nauczyciel z autora decyzji może stać się jedynie osobą zatwierdzającą podpowiedzi maszyny.

Wspólny wniosek badaczy jest taki, że o wartości AI w szkole nie przesądzi sama technologia, lecz decyzje instytucji, a jeśli górę weźmie logika cięcia kosztów i kontroli, nawet narzędzia reklamowane jako wsparcie mogą prowadzić do degradacji zawodu nauczyciela.

Źródło: Frontiers in Education

🌍 Trendy na świecie

Finanse osobiste obowiązkowe w kalifornijskich liceach. Uczniowie inwestują wirtualne 100 tys. dolarów

Kalifornia jako 26. stan USA wprowadziła obowiązkowy przedmiot finanse osobiste w szkołach średnich: od roku 2027/28 każde liceum musi oferować taki kurs, a od rocznika 2031 jego zaliczenie będzie warunkiem ukończenia szkoły. Program obejmuje 13 tematów, m.in. bankowość, zarządzanie długiem, budowanie historii kredytowej i inwestowanie. Pionierem jest okręg Fresno, gdzie uczniowie inwestują wirtualne 100 tys. dolarów na giełdzie, korzystają ze szkolnego banku i prezentują pomysły biznesowe w projektach w stylu programu "Shark Tank". Zajęcia należą do najchętniej wybieranych przedmiotów, a według koordynatora stanowego wdrożenia generują jedne z najwyższych poziomów zaangażowania uczniów.

Źródło: The74

Historyczka z Oksfordu z Nagrodą Holberga 2026. Badania nad czarownicami i codziennością drogą do naukowego szczytu

Lyndal Roper, emerytowana profesor historii Uniwersytetu Oksfordzkiego, odebrała w Bergen Nagrodę Holberga, jedno z najważniejszych międzynarodowych wyróżnień w naukach humanistycznych, wartą 6 mln koron norweskich (ok. 2,15 mln zł). Badaczka zasłynęła nowatorskim podejściem do wczesnonowożytnej Europy, analizując procesy o czary, bunty chłopskie oraz życie i myśl Marcina Lutra, a więc historię widzianą „od dołu", z perspektywy zwykłych ludzi i kobiet. Jej kariera to wzór budowania sukcesu zawodowego na wąskich, autorskich zainteresowaniach: płcią, ciałem, emocjami i doświadczeniem człowieka w przeszłości. Roper była pierwszą kobietą i pierwszą Australijką na prestiżowej katedrze Regius Chair of History w Oksfordzie, którą objęła w 2011 roku. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że nauki humanistyczne rozwijają krytyczne myślenie i całościowe rozumienie świata, co zyskuje na znaczeniu w czasach sztucznej inteligencji i uproszczonych, natychmiastowych odpowiedzi.

Źródło: EurekAlert!

Filipiny: 26–28 mln uczniów rozpoczęło rok szkolny w nowym systemie trzech trymestrów

8 czerwca filipińskie szkoły publiczne rozpoczęły rok szkolny 2026/2027 według nowego kalendarza wprowadzonego rozporządzeniem DepEd. Dotychczasowe kwartały zastąpiono trymestrami, a zmiana jest obowiązkowa dla szkół publicznych i dobrowolna dla prywatnych, przy czym wprowadzono ją bez pilotażu. Resort edukacji uzasadnia reformę ochroną czasu nauki w obliczu wieloletniego kryzysu edukacyjnego. Skalę problemu pokazuje końcoworoczne badanie czytania z roku 2025/2026, w którym tylko 48% uczniów osiągnęło poziom „gotowości do danej klasy". Nowy system objął prognozowane 26–28 mln uczniów szkół publicznych i prywatnych.

Źródło: Rappler

  << CZERWIEC | SIERPIEŃ 2026 >>