Zbliżają się święta, a tym samym dają znać o sobie coroczne… problemy językowe. Wielu z nas ma dylematy: „Jak to zapisać? Czy zacząć wielką literą? Odmienić czy zostawić niezmienioną formę?”. Zebraliśmy dla Was najczęściej pojawiające się chochliki językowe związane z okresem Bożego Narodzenia.
Souvenir na mikołajki…
Szóstego grudnia obchodzimy mikołajki i obdarowujemy się drobnymi prezentami. Skoro małe upominki, to i mała pierwsza litera „m” w nazwie tego święta.
Święta tuż, tuż…
Nazwy świąt i dni świątecznych rozpoczynamy wielką literą: Boże Narodzenie, Gwiazdka, Nowy Rok. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku nazw opisowych, np. święta Bożego Narodzenia. Słowo „święta” w tym kontekście nie jest integralną częścią nazwy i zapisuje się je małą literą. „Boże Narodzenie” to samodzielna jednostka, a dodanie wyrazu „święta” to jej postać rozszerzona.
Zdrowych, radosnych, wesołych…
„Wesołych Świąt” to poprawny zapis. W tej konstrukcji oba człony zapisuje się wielką literą, ponieważ mamy na myśli „Boże Narodzenie” lub „Wielkanoc”. Słowo „Świąt” figuruje tutaj jako część całej nazwy.
Wigilia czy wigilia?
W sytuacji gdy wybieramy się na uroczystą kolację albo mamy na myśli „dzień poprzedzający inny dzień” korzystamy z „wigilii”. Gdy myślimy o konkretnym, świątecznym dniu poprzedzającym Boże Narodzenie, czyli 24 grudnia, używamy zapisu „Wigilia”.
Jak to jest z tą Gwiazdką?
„Gwiazdka” gdy używamy tego słowa na określenie okresu Wigilii i świąt Bożego Narodzenia, stosujemy zapis wielką literą.
Święty czy święty?
Ogólna reguła nakazuje użyć małej litery przy zapisie słowa „święty”.
Kolejny „mikołajowy” dylemat: Mikołaj czy mikołaj?
Adresując kartkę świąteczną do kuzyna o imieniu Mikołaj, zawsze stosujemy wielką literę. Jeśli nazwy własnej „Mikołaj” używamy jako rzeczownika pospolitego, wtedy zapisujemy ją małą literą, np. Podarowałem koleżance czekoladowego mikołaja (tu jako słodką figurkę).
List do świętego Mikołaja
Wasze dziecko pisze list do świętego Mikołaja, informuje w nim, że chce dostać maskotkę Myszkę Miki i skarbonkę Kubusia Puchatka. Czy dobrze zapisało nazwy prezentów? Są to nazwy własne postaci książkowych, baśniowych, zatem napisano je poprawnie, dużymi literami.
A o północy do kościoła
Msza odprawiana w nocy z 24 na 25 grudnia to pasterka i zgodnie z zasadami ortografii zapisuje się ją małą literą.
Jakie znaczenia ma słowo „kolęda”?
Po pierwsze to pieśń noworoczna, bożonarodzeniowa, po drugie to obrzęd ludowy, po trzecie wizyta księdza w domu.
„W żłobie leży, któż pobieży(...)”
Prof. Bralczyk w jednym z wywiadów wypowiedział się, że nie używa się drugiej z wymieniony form, gdyż jest to już przestarzałe określenie. W wielu słownikach nadal pojawia się hasło „żłóbek” jako mały „żłób”, czyli koryto oraz „żłobek” czyli zakład opiekuńczo-wychowawczy dla małych dzieci. Obie formy są używane i tego też powodu nie warto poprawiać kolęd.
Wiele jasełek, jedno...?
Wyraz „jasełka” nie posiada liczby pojedynczej, a w licznie mnogiej jego odmiana przedstawia się w następujący sposób: M. jasełka, D. jasełek, C. jasełkom, B. jasełka, N. jasełkami, Msc. jasełkach.
Czas przed Bożym Narodzeniem to adwent.
Rozpoczął się adwent czy Adwent? Jeśli używamy tego słowa jako nazwy okresu kalendarzowego, to stosujemy małą literę, ale ze względów religijnych używa się też zapisu „Adwent”, gdyż dla wyznawców chrześcijaństwa jest to niezwykle ważny okres.
Życzę Ci…
Pamiętajmy, żeby zapisać dużą literą wszystkie zaimki nazywające adresata, np. Ci, Tobie, Wam, bo wyrażamy w ten sposób szacunek do danej osoby.
Kolejny rok!
Witamy rok dwa tysiące szesnasty! Zapamiętajmy, że w nazwach poszczególnych lat odmienia się tylko jednostki i dziesiątki, zaś setki i tysiące pozostają bez zmian.
Jak Nowy Rok, to i sylwester!
„Nowy Rok” to tylko jeden dzień - 1 stycznia, a jeśli życzysz komuś udanego całego roku to powinieneś użyć formy „szczęśliwego nowego roku”. „Sylwester” jako imię męskie zapisujemy wielką literą, natomiast jako określenie zabawy, obyczaju - małą.
A po Bożym Narodzeniu…
Wiadomo, że po świętach czekają na nas w sklepach wyprzedaże, a może wysprzedaże? Obie formy są poprawne, ale inna jest ich motywacja. „Wyprzedaż” pochodzi od czasownika „przedać”, a wysprzedaż od „sprzedać”.
