Publiczne wystąpienia to nieodłączny element pracy korepetytora, niezależnie od tego, czy prowadzi zajęcia indywidualne, czy grupowe. Przekazywanie wiedzy, tłumaczenie skomplikowanych zagadnień czy prowadzenie dyskusji z uczniami – to wszystko może wiązać się ze stresem i tremą. W takich sytuacjach kluczem do sukcesu jest nie tylko merytoryczne przygotowanie, ale także umiejętność zarządzania emocjami. Stres przed wystąpieniami publicznymi jest naturalny, ale to, jak go kontrolujemy, decyduje o naszym sukcesie.
Zrozumienie mechanizmów stresu
Stres pojawia się, gdy organizm w obliczu wyzwania uruchamia tzw. reakcję „walcz lub uciekaj”. Wzrost poziomu adrenaliny, szybsze bicie serca i napięcie mięśni to naturalne reakcje organizmu, które mogą wpływać nie tylko na samopoczucie, ale również na jakość przekazu dydaktycznego.
[...] ważne czy ta trema nas motywuje, czy ogranicza. Jeżeli nas motywuje, to nie walczmy z nią.
Marcin Kowalski
członek klubu Toastmasters Olsztyn
Zrozumienie, że stres to normalna reakcja organizmu, pozwala na podjęcie działań zmierzających do jego redukcji. Wiedząc, co dzieje się wewnątrz, łatwiej jest wdrożyć techniki relaksacyjne i przygotowawcze, które pozwolą przekuć stres na energię pozytywną. Czy da się to zrobić? Oczywiście!
W moim przypadku to właśnie regularne wychodzenie z mojej strefy komfortu sprawiło, że stres paraliżujący zmienił się w stres motywujący mnie do szlifowania umiejętności na scenie.
- przyznaje Marta Gryszko, wiceprezes ds. PR Toastmasters Olsztyn, współwłaścicielka firmy prowadzącej serwis e-korepetycje.net.
Sprawdzone metody radzenia sobie ze stresem przed wystąpieniami
1. Przygotowanie merytoryczne
Solidne przygotowanie jest fundamentem pewności siebie. Opracuj dokładny plan lekcji, sporządź notatki i scenariusz prezentacji. Im lepiej znasz materiał, tym mniejszy niepokój związany z obawą o nieścisłości czy błędy w przekazie. Powtórzenia i symulacje wystąpień – najlepiej przed lustrem lub zaufaną osobą – pozwolą Ci oswoić tremę.
Olga Werner, wiceprezes ds. edukacji klubu Toastmasters Olsztyn [profil klubu na: LinkedIn, Facebooku] zaleca ćwiczyć, ćwiczyć i jeszcze raz ćwiczyć.
Ćwicz jak zawodowiec – mów na głos, nagrywaj się, przemawiaj do lustra. Im lepiej znasz swoją mowę, tym mniej stresu.
A jaka jest sztuczka, żeby dobrze zacząć? Naucz się na pamięć pierwszych trzech zadań! I to nie jest żart.
Dlaczego to działa? Bo najtrudniejszy jest sam start – jeśli wiesz dokładnie, co powiedzieć na początku, łatwiej wejdziesz w rytm i złapiesz kontakt z publicznością.
Olga Ropiak
Członkini klubu Toastmasters Olsztyn
2. Techniki relaksacyjne
Głębokie oddychanie przed rozpoczęciem zajęć. Poświęć kilka minut na wykonywanie głębokich, spokojnych oddechów. To prosta, ale bardzo skuteczna metoda redukcji napięcia. Agnieszka Tkacz, coach i mentorka mówców TEDx, laureatka mistrzostw Polski w przemówieniach publicznych w 2023 roku podkreśla, że „warto skupić się na oddechu: głębokie wdechy, długie wydechy uspokajają ciało i umysł”.
Techniki mindfulness pozwolą na skupienie się na bieżącej chwili. Uważna medytacja lub krótkie ćwiczenia koncentracyjne pomagają oderwać się od negatywnych myśli i skupić na zadaniu.
Progresywna relaksacja mięśni. Napinanie i rozluźnianie poszczególnych grup mięśniowych umożliwia stopniowe obniżenie poziomu napięcia.
3. Techniki mentalne i wizualizacja sukcesu
Wizualizacja to potężne narzędzie w radzeniu sobie ze stresem. Wyobraź sobie, jak pewnie prowadzisz zajęcia, jak uczniowie są zaangażowani, a atmosfera jest pełna pozytywnej energii. Powtarzaj sobie pozytywne afirmacje, np.
„Jestem przygotowany i kompetentny. Każda lekcja to okazja do rozwoju i inspiracji”.
Takie afirmacje pomagają utrzymać pozytywne nastawienie i budują wiarę w siebie.
4. Wsparcie zewnętrzne i feedback
Kolejnym istotnym elementem jest budowanie sieci wsparcia. Uczestnictwo w grupach wsparcia, szkoleniach czy klubach mówców (np. Toastmasters) umożliwia regularne ćwiczenie swoich umiejętności wystąpień w przyjaznym środowisku. Regularny feedback i konstruktywna krytyka pozwalają na ciągły rozwój – nawet najlepsi mówcy potrzebują wsparcia.
Podsumowanie
Stres przed wystąpieniami publicznymi, którymi są również lekcje z uczniami czy szkolenia, to wyzwanie, z którym mierzy się każdy korepetytor. Przez solidne przygotowanie, zastosowanie technik relaksacyjnych, wizualizację sukcesu oraz korzystanie ze wsparcia zewnętrznego, możesz skutecznie opanować tremę i skupić się na efektywnym przekazywaniu wiedzy. Pamiętaj, że rozwój umiejętności interpersonalnych i autoprezentacyjnych to inwestycja, która nie tylko zwiększy pewność siebie, ale również przyczyni się do sukcesu Twoich uczniów.
Zachęcamy Cię do wdrożenia powyższych metod i dzielenia się swoimi doświadczeniami – każde wystąpienie to krok w stronę stania się lepszym edukatorem!
Źródło:
„Jak opanować stres przed wystąpieniami publicznymi” - https://toastmastersd108.org/pl-jak-opanowac-stres-przed-wystapieniami-publicznymi/
