Wywiad to tekst złożony z pytań i udzielonych na nie odpowiedzi, to forma utrwalenia rozmowy z wybraną osobą. Wywiady przeprowadza się najczęściej z osobami publicznymi, w trakcie jakiegoś wydarzenia bądź na zadany temat. Najczęściej są to ludzie ze świata kultury i sztuki bądź specjaliści z konkretnych dziedzin. Nie oznacza to jednak, że nie można przeprowadzić wywiadu ze zwyczajnym człowiekiem, natomiast we wszystkich przypadkach, aby wywiad miał szansę zakończyć się z powodzeniem, trzeba określić jego temat oraz cel. Bez tego wywiad będzie chaotyczny, niejasny w przekazie i może spełznąć na niczym. Aby tak się nie stało, trzeba odpowiednio się przygotować.
WYWIAD W 6 KROKACH
1. CEL I TEMAT WYWIADU
Zastanów się, dlaczego chcesz przeprowadzić wywiad z daną osobą. Z jakiego powodu to właśnie ta osoba przyciągnęła twoje zainteresowanie? O co chciałbyś zapytać? Temat rozmowy może być rozległy, lecz warto ustalić go z góry, aby obie strony mogły się przygotować i poczuć się pewnie. Jeśli chcesz rozmawiać na trudne tematy związane z karierą, życiem prywatnym, a czasem z jakimś konfliktem, powinieneś dołożyć wszelkich starań, aby osoba, z którą będziemy rozmawiać, czuła się komfortowo.
2. INFORMACJE NA TEMAT ROZMÓWCY TO PODSTAWA
Aby wywiad przybrał ciekawą formę, możesz poszukać informacji na temat rozmówcy w prasie lub Internecie. Mając szerszą wiedzę, zadasz ciekawsze pytania. Zapytasz, skąd takie założenie? Już odpowiadam. Gdy zadajesz proste, podstawowe pytania osoba, z którą przeprowadzasz wywiad, ma ograniczone pole manewru. Nie możesz zgłębić ciekawszych tematów, nie wiedząc nic o swoim rozmówcy.
3. PYTANIA
Podczas przygotowań do rozmowy, zastanów się i wypisz pytania. Staraj się zbudować je tak, aby pozwalały na szerszą odpowiedź. To tak zwane pytania otwarte, czyli aktywizujące. Wymuszają one rozległą odpowiedź, zamiast „tak” lub „nie”. Nie buduj ich za pomocą partykuły „czy”, lecz z pomocą słów takich jak: „Kto?”, „Co?”, „Jak?”, „Kiedy?”, „Dlaczego?” i „Po co?”. Unikniesz zdawkowych odpowiedzi i zaangażujesz rozmówcę. Nie bój się zadawać pytań dodatkowych, które wzbogacą i dodadzą dynamiki dialogowi. Pamiętaj jednak, aby unikać zaczepek, które były wścibskie i nietaktowne. Chcesz przecież, aby wywiad był ciekawy i niebanalny, a nie prowokacyjny i pełen kontrowersji.
4. KULTURA OSOBISTA I SZACUNEK DO ROZMÓWCY
Jeżeli ktoś nie chce o czymś rozmawiać, to naciskając, tym bardziej nic z niego nie wyciągniesz. Delikatnie omiń drażliwą kwestię i przejdź do kolejnego pytania. W ten sposób okażesz szacunek rozmówcy, jednocześnie nie zrażając go do siebie. Poczuje, że może ci zaufać i kto wie, czy sam nie wróci do tematu. Na wywiad zabierz ze sobą zapisane pytania i coś do notowania odpowiedzi. Jeśli masz możliwość, użyj dyktafonu, aby ułatwić sobie pracę. Zapytaj o zgodę na publikację, jeśli zamierzasz umieszczenie wywiadu w mediach.
5. PODSUMOWANIE
Postaraj się podsumować wspólny dialog. Jeśli czujesz się na siłach, możesz błyskotliwie spuentować rozmowę, ale nie jest to konieczne. To element zależny od sprzyjających okoliczności i wniosków rozmowy. Nic na siłę.
6. SŁOWO W SŁOWO
Przelewając wywiad na papier bądź wprowadzając jego zapis do komputera, musisz pamiętać o najważniejszym. Wywiad to czyjeś słowa, myśli, ale i dobre imię. Wiemy, jaką moc mają słowa, dlatego w wywiadzie powinieneś zamieszczać dokładnie takie słowa, jakie padły z ust rozmówcy. Nie ma tu miejsca na twórcze, kosmetyczne poprawki. Wywiad jako gatunek publicystyczny musi być wiarygodny. Nie pozwól, aby twoja praca, twoje przygotowania poszły na marne tylko dlatego, że nie zapisałeś, co rozmówca odpowiedział.
