#EDUprasówka – październik 2026

Spis treści październikowej EDUprasówki:

📊 Badania, analizy, raporty

PISA 2025

👩‍🏫 Polska — system i praktyka

Luki kadrowe w szkołach 2026

💼 Strefa edukatora przedsiębiorcy

Neurodydaktyka w korepetycjach

Ceny korepetycji z poszczególnych przedmiotów

🧑‍🎓 Strefa rodzica i ucznia

Ostateczne wyniki matur 2026

Twardoch, Chutnik i Chmielarz piszą alternatywne losy bohaterów Prusa

🤖 AI i EdTech w edukacji

Kids Act - Komisja Europejska w sprawie zakazu dostępu do mediów społecznościowych dla dzieci

Australia zaostrza zakazu mediów społecznościowych

📊 Badania, analizy, raporty

PISA 2025 - jest najnowszy raport OECD na temat umiejętności piętnastolatków

Raport ukazał się 8 września 2026 r. To pierwszy z trzech tomów wyników dziewiątej edycji PISA. Tom I dotyczy wyników w głównych dziedzinach oraz motywacji do nauki, poczucia sprawczości, zdolności adaptacji i stosunku do szkoły. Analizuje też różnice według płci, statusu społeczno-ekonomicznego i pochodzenia migracyjnego. Skala badania: ponad 760 tys. uczniów reprezentujących około 33 mln piętnastolatków z 91 krajów i gospodarek.

Najważniejsze ogólne wnioski:

• w krajach OECD wyniki z matematyki i czytania spadły do najniższego poziomu w historii badania. Po bezprecedensowym spadku w PISA 2022 wyniki w wielu krajach stoją w miejscu albo dalej się pogarszają,

Źródło: OECD (2026), PISA 2025 Results (Volume I)

• czytanie spadło najmocniej: o 28 punktów w krajach OECD w latach 2015–2025, czyli równowartość około półtora roku nauki. OECD podkreśla, że to szczególnie niepokojące, bo czytanie jest podstawą nauki wszystkich przedmiotów i pracy z informacją w świecie cyfrowym,
• nierówności: uczniowie z lepiej sytuowanych rodzin uzyskali w przyrodzie o 85 punktów więcej niż uczniowie z rodzin w gorszej sytuacji. Luka między 2022 a 2025 r. się zmniejszyła, ale dlatego, że pogorszyły się wyniki uczniów uprzywilejowanych, a nie dlatego, że poprawiły się wyniki pozostałych,
• AI a wyniki: uczniowie, którzy używają AI do streszczania, pisania i wyszukiwania informacji, mają z przyrody o około 20 punktów mniej (mniej więcej rok nauki) niż ci, którzy z AI nie korzystają,
• przynależność do szkoły: to poczucie rośnie od 2022 r. i średnio w OECD ma je 76% uczniów, ale Polska jest w grupie najsłabszych krajów (64% lub mniej).

Źródło: OECD (2026), PISA 2025 Results (Volume I)

Jak w PISA wypadają piętnastolatki z Polski?

• Polska jest powyżej średniej UE i OECD we wszystkich trzech dziedzinach: przyroda 495 pkt, matematyka 484 pkt, czytanie 482 pkt. W UE lepsze są tylko Estonia, Finlandia i Irlandia.
• Dziewczęta i chłopcy: dziewczęta czytają lepiej (o 37 pkt), a chłopcy po raz pierwszy wyprzedzają je w matematyce (o 13 pkt). W przyrodzie wyniki obu płci są zbliżone.
• Rodzaj szkoły i status rodziny: najlepiej wypadają licea, potem technika, a najsłabiej szkoły branżowe. W branżówkach 71% uczniów ma najniższy poziom umiejętności z matematyki. Uczniowie, którzy zaczęli szkołę w wieku 6 lat, mają średnio wyższe wyniki. Wyniki uczniów z najbogatszych rodzin spadły: o 11 pkt w matematyce i o 17 pkt w czytaniu. 
• Technologia: 55% uczniów uczy się z AI co tydzień (UE 45%), a 74% widzi, jak koledzy rozpraszają się urządzeniami na lekcjach (UE 59%).
• Dobrostan i stosunek do szkoły: zadowolenie z życia należy do najniższych w UE, choć wzrosło od 2022 r. Polscy piętnastolatkowie mają najniższą wytrwałość w całym badaniu, tylko 64% czuje się częścią szkoły, a 38% uważa ją za stratę czasu.

Pełna informacja o wynikach PISA w Polsce znajduje się na stronie Instytutu Badań Edukacyjnych. 

Czym jest PISA i jak zbiera się dane

PISA (Programme for International Student Assessment) to międzynarodowe badanie umiejętności piętnastolatków koordynowane przez OECD. Sprawdza, co uczniowie wiedzą i potrafią w naukach przyrodniczych, czytaniu, matematyce i rozwiązywaniu problemów obliczeniowych, a przede wszystkim jak wykorzystują tę wiedzę w realnych sytuacjach. Bada też ciekawość, wytrwałość i korzystanie ze sztucznej inteligencji. Badanie odbywa się co trzy lata, a Polska uczestniczy w nim od pierwszej edycji w 2000 r. W Polsce prowadzi je Instytut Badań Edukacyjnych.

👩‍🏫 Polska — system i praktyka

Brak nauczycieli w szkołach 2026. Wakatów ubywa, ale problem kadrowy zostaje

Przed rokiem szkolnym 2026/2027 MEN wykazało ponad 17,3 tys. wolnych stanowisk dla nauczycieli, najwięcej w wychowaniu przedszkolnym, wśród nauczycieli wspomagających, psychologów i matematyków. Spadek liczby ofert pracy nie oznacza jednak, że szkoły zatrudniają nowych pedagogów. Braki uzupełniają nadgodzinami obecnej kadry, pracą nauczycieli w kilku placówkach, zatrudnianiem emerytów oraz osób bez kwalifikacji, na co zgodę wydaje kuratorium. Wśród głównych przyczyn niedoboru wymienia się niskie zarobki na tle sektora prywatnego i słabą atrakcyjność zawodu.

Źródło: Interia Biznes

💼 Strefa edukatora przedsiębiorcy

Neurodydaktyka w korepetycjach. Jak skutecznie wspierać samodzielną naukę uczniów?

Neurodydaktyka zmienia podejście do korepetycji, koncentrując się nie tylko na przekazywaniu wiedzy, lecz także na rozwijaniu umiejętności samodzielnego uczenia się. Skuteczne metody obejmują aktywne przypominanie informacji, regularne sprawdzanie wiedzy i stopniowe przekazywanie uczniom odpowiedzialności za planowanie nauki. Istotne jest również dostosowanie sposobu pracy do indywidualnych potrzeb ucznia oraz wzmacnianie jego motywacji poprzez docenianie wysiłku i postępów. Ważną rolę odgrywa współpraca korepetytora, ucznia i rodziców, która pomaga utrwalać dobre nawyki edukacyjne także poza zajęciami.

Pełny artykuł można przeczytać na naszym bogu.

Poznaj swój rynek. Sprawdź, ile kosztują korepetycje z Twojego przedmiotu w 2026 roku

Dobrze ustalona stawka to podstawa prowadzenia korepetycji jako biznesu. Zbyt niska cena odbiera zarobek, zbyt wysoka zniechęca uczniów. Na podstawie danych z ogłoszeń w serwisie e-korepetycje.net przygotowaliśmy serię zestawień średnich cen za 60 minut zajęć w 2026 roku. Sprawdzisz w nich, jak stawki różnią się w zależności od poziomu nauczania (szkoła podstawowa, liceum, studia) i czy lekcje online są droższe od stacjonarnych. To dobry punkt odniesienia, by porównać swoją ofertę z rynkiem i świadomie ustalić cennik.

Ceny korepetycji w 2026 roku według przedmiotu:

• Język angielski,
• Biologia,
• Chemia,
• Fizyka,
• Język francuski,
• Geografia,
• Język hiszpański,
• Historia,
• Informatyka,
• Matematyka,
• Język niemiecki,
• Język polski,
• Język włoski,
• WOS.

🧑‍🎓 Strefa rodzica i ucznia

Matura 2026: ostatecznie zdało 87 proc. absolwentów, nieco więcej niż przed rokiem

Według sprawozdania CKE z 25 września 2026 r., które uwzględnia terminy główny, dodatkowy i poprawkowy, świadectwo dojrzałości uzyskało 87 proc. tegorocznych absolwentów, czyli 280 870 osób, wobec 86,1 proc. w 2025 r. W liceach ogólnokształcących maturę zdało 90,7 proc. uczniów, w technikach 79,8 proc., a w szkołach branżowych II stopnia 24,1 proc. Najtrudniejsza okazała się matematyka na poziomie podstawowym, którą ostatecznie zdało 88,9 proc. maturzystów, wobec 95,3 proc. z języka polskiego. W terminie głównym matematyka odpowiadała za połowę wszystkich niezdanych egzaminów obowiązkowych. Średnie wyniki z sesji majowej z języka polskiego (59 proc.) i angielskiego (78 proc.) pozostały na poziomie z 2025 r., a z matematyki spadły z 61 do 59 proc.

Źródło: CKE

„Nie-Lalka”: Twardoch, Chutnik i Chmielarz piszą alternatywne losy bohaterów Prusa

Od 23 września 2026 r. można bezpłatnie posłuchać trzech opowiadań z projektu „Nie-Lalka”, w których Szczepan Twardoch, Sylwia Chutnik i Wojciech Chmielarz sprawdzają, jak potoczyłyby się losy Łęckiej, Rzeckiego i innych postaci, gdyby miały niezależność finansową. Projekt przygotował ING Bank Śląski w związku z nową ekranizacją „Lalki”, która wchodzi do kin 30 września. Opowiadania mogą zachęcić uczniów do sięgnięcia po lekturę, ale nie zastąpią jej. Przygotowując się do matury, warto pamiętać, że alternatywne wersje różnią się od powieści, a w wypracowaniu liczy się fabuła oryginału.

Posłuchaj na YouTube:

🤖 AI i EdTech w edukacji

Kids Act: Komisja Europejska proponuje zakaz mediów społecznościowych dla dzieci poniżej 13 lat

17 września 2026 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt rozporządzenia Kids Act, który zakazuje platformom społecznościowym zakładania kont dzieciom poniżej 13 lat i ustala w całej UE minimalny wiek 15 lat na samodzielne konto. Nastolatki w wieku 13–14 lat będą mogły korzystać tylko z minikont zakładanych i nadzorowanych przez rodzica, z ograniczoną liczbą kontaktów i limitem czasu do godziny dziennie. Wszystkie usługi dostępne dla osób poniżej 18 lat, w tym serwisy wideo, gry online i chatboty AI, będą musiały być bezpieczne od etapu projektowania, a ciężar udowodnienia tego spocznie na platformach. Projekt trafia teraz do negocjacji w Parlamencie Europejskim i Radzie UE, a przepisy prawdopodobnie zaczną obowiązywać najwcześniej w 2028 r.

Źródło: Komisja Europejska, projekt rozporządzenia COM(2026) 681 final

Australia zaostrza egzekwowanie zakazu mediów społecznościowych dla osób poniżej 16 lat

10 września 2026 r. australijski parlament przyjął ustawę wzmacniającą egzekwowanie zakazu korzystania z mediów społecznościowych przez osoby poniżej 16 lat. Komisarz ds. bezpieczeństwa w sieci (eSafety) może teraz żądać informacji i dokumentów nie tylko od platform, ale też od firm weryfikujących wiek i operatorów sklepów z aplikacjami. Zakaz obowiązuje od 10 grudnia 2025 r., a w ciągu pierwszych dni platformy zablokowały 4,7 mln kont niepełnoletnich użytkowników. Według sondażu Molly Rose Foundation 61 proc. australijskich nastolatków w wieku 12–15 lat, którzy mieli konta przed zakazem, nadal ma dostęp do co najmniej jednego z nich.

Źródła: eSafety Commissioner, Tes

<< WRZESIEŃ 2026 | LISTOPAD 2026 >>