Dzisiejszą datę możemy zapisać w formacie 3.14. Liczba, która powstała jest przybliżeniem liczby π. Stąd 14 marca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Liczby π. Święto to ma swój początek w roku 1988 i zapoczątkował je Larry Shaw. Rosnąca popularność tego niezwykłego święta skłoniła w 2009 roku Izbę Reprezentantów USA do uchwalenia dnia 14 marca oficjalnym świętem liczby π.
Z tej okazji przygotowaliśmy dla Was kilka faktów oraz ciekawostek, dotyczących tej niezwykłej liczby. Część wiadomości zapewne znacie już ze szkoły, o części z nich możecie nie wiedzieć.
• Liczba π nazywana jest ludolfiną. Nazwa to pochodzi od Ludolpha van Ceulena, holenderskiego matematyka, który jako pierwszy obliczył wartość π do 35 miejsca po przecinku.
• Już Babilończycy, około 2000 lat p.n.e wykorzystywali liczbę π. Wówczas do obliczeń zakładano, że wynosi ona 3.
• Stosunek sumy dwóch boków piramidy Cheopsa do jej wysokości wynosi 3,1416. Czy to oznacza, że któryś z budowniczych piramidy był geniuszem? A może to tylko przypadek…?
• Dopiero w XII wieku, żydowski filozof Mojżesz Majmonides wysnuł przypuszczenie, że liczba π może być liczbą niewymierną. Termin ten oznacza, że liczby takiej nie można zapisać jako ilorazu dwóch liczb – całkowitej i naturalnej oraz różnej od 0.
• Aktualnie znamy rozwinięcie liczby π do 22,5 biliona cyfr po przecinku! Z wykorzystaniem potężnych mocy obliczeniowych komputera dokonał tego Peter Trueb 11 listopada 2016.
• Rekord Guinnessa w zapamiętaniu jak największej ilość cyfr po przecinku w liczbie π należy do japońskiego psychoterapeuty Akira Haraguchi. W ciągu 16 godzin wyrecytował on z pamięci aż 100 000 kolejnych cyfr. A my pamiętamy tylko 2 miejsca po przecinku ;)
• Aby obliczyć przybliżony rozmiar Wszechświata z dokładnością obliczeń rzędu rozmiarów jednego atomu wodoru, wystarczy znajomość „tylko” 39 cyfr liczby π.
• Do obliczenia koła wpisanego w naszą kulę ziemską wystarczy wykorzystanie liczby π z przybliżeniem do 11 miejsc po przecinku. Błąd obliczenia wyniesie wówczas tylko 1mm.
• Liczba π stała się inspiracją dla artystów i reżyserów. π to tytuł filmu Darrena Aronofsky-ego. Ta niezwykła liczba jest tematem jednego z wierszy Wisławy Szymborskiej. A jeżeli pamiętacie program edukacyjny „Przybysze z Matplanety” to tam jeden z bohaterów miał na imię Pi.
• W celu łatwiejszego zapamiętania kolejnych cyfr po przecinku w liczbie π wykorzystuje się różne mnemotechniki. Jedną z nich jest nauka wierszyków, tzw. pi-ematów. Liczba liter w poszczególnych wyrazach odpowiada danej kolejnej cyfrze w ciągu. Oto kilka przykładów takich pi-ematów:
Wierszyk pozwala zapamiętać 20 pierwszych cyfr, z jakich składa się liczba π
Kto w mgłę i słotę wagarować ma ochotę?
Chyba ten który ogniście zakochany, odziany wytwornie
Gna do nóg Bogdanki paść kornie
Wierszyk pozwala zapamiętać 32 pierwsze cyfry, z jakich składa się liczba π
Kto w mózg i głowę natłoczyć by chciał cyfer moc,
Ażeby liczenie ludolfiny trudnej spamiętać móc,
To nam zastąpić musi słówka te litery suma,
Tak one trwalej się do pamięci wszystkie wsuną.
A to pi-emat z okazji Mundialu w Argentynie w 1978 roku
Już i Lato i Deyna
strzelili do bramki obcej
dwa karne.
Lubański dostrzegł mistrza Szarmacha,
gdy on tak wypuścił cios szacha,
że zdobyć musi cel gry
krzyknął Gol na Mundial Argentyna.
A na koniec mamy dla Was piosenkę. Wykonawcą jest aktorka i jednocześnie doktor matematyki Danica McKellar, która „wyśpiewała” fragment liczby π do melodii Dziadka do orzechów.
