Reforma edukacji Kompas Jutra to wieloletni program zmian w polskim systemie oświaty. Zakłada wprowadzenie nowych podstaw programowych, większy nacisk na rozwijanie kompetencji uczniów oraz stopniową zmianę systemu egzaminów.
Najważniejsze etapy reformy:
- 2026 – nowe podstawy programowe w przedszkolach oraz klasach 1 i 4 szkoły podstawowej
- 2027 – nowe podstawy programowe dla klas pierwszych liceów, techników i szkół branżowych
- 2031 – nowy egzamin ósmoklasisty i nowa matura dla liceów
- 2032 – nowa matura dla techników
Reforma jest wprowadzana stopniowo, dlatego nie obejmie wszystkich roczników uczniów jednocześnie. Najpierw zmiany pojawią się w młodszych klasach, a kolejne roczniki będą przechodzić na nowe podstawy programowe w następnych latach.
W tym artykule zbieramy najważniejsze informacje w jednym miejscu: wyjaśniamy założenia reformy edukacji, pokazujemy harmonogram zmian i regularnie aktualizujemy wpis o nowe decyzje oraz kolejne etapy prac.
Opublikowano: 12 marca 2026 roku
Ostatnia aktualizacja: -
Aktualizacja na żywo: na jakim etapie jest reforma edukacji?
Aktualizacja: 2 marca 2026 roku
- Co się wydarzyło?
- Co to oznacza?
Reforma edukacji wchodzi w etap projektowania konkretnych zmian w programach nauczania. Powstaną projekty nowych podstaw, które później przejdą recenzje eksperckie i konsultacje społeczne.
- Kogo to dotyczy?
Przede wszystkim nauczycieli szkół ponadpodstawowych oraz uczniów i rodziców roczników, które rozpoczną naukę w liceach, technikach i szkołach branżowych we wrześniu 2027 roku.
- Co śledzić dalej?
Publikację pierwszych projektów podstaw programowych, konsultacje społeczne oraz decyzje MEN dotyczące ich ostatecznego kształtu przed planowanym wdrożeniem od września 2027 roku.
Spis treści:
- Reforma edukacji: na jakim etapie jesteśmy?
- Czym jest reforma Kompas Jutra?
- Jakie są założenia reformy?
- Co w reformie edukacji jest naprawdę nowe?
- Jak powstają nowe podstawy programowe?
- Harmonogram reformy edukacji 2026 – najważniejsze etapy
- Czy reforma edukacji obejmie moje dziecko?
- Co reforma edukacji zmienia dla rodziców?
- Co Kompas Jutra zmienia dla nauczycieli i edukatorów?
- Kontrowersje, pytania i niewiadome
- Najważniejsze zmiany w 30 sekund
- Najczęściej zadawane pytania o reformę edukacji
Czym jest reforma Kompas Jutra?
Reforma edukacji określana jako Kompas Jutra to program zmian przygotowywany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Instytut Badań Edukacyjnych.
Najważniejszym elementem reformy jest przygotowanie nowych podstaw programowych, które mają określać:
- czego uczniowie powinni się uczyć,
- jakie kompetencje powinni rozwijać,
- jakie umiejętności powinni posiadać po zakończeniu danego etapu edukacji.
W praktyce nazwa Kompas Jutra odnosi się do całego procesu reformy edukacji – od prac nad profilem absolwenta, przez projektowanie nowych podstaw programowych, aż po późniejsze zmiany w systemie egzaminów.
Dlatego choć w mediach często pojawia się określenie reforma edukacji 2026, w rzeczywistości jest to projekt rozpisany na wiele lat, którego kolejne elementy będą wprowadzane stopniowo.
Reforma ma przynieść m.in.:
- bardziej spójną podstawę programową,
- większy nacisk na rozwijanie kompetencji,
- więcej pracy projektowej i doświadczeń edukacyjnych,
- większą autonomię nauczycieli,
- stopniową zmianę systemu egzaminów.
Jakie są założenia reformy?
Hasło Kompas Jutra ma podkreślać, że zmiany w edukacji mają wyznaczać kierunek rozwoju szkoły w przyszłości. Główne założenia reformy edukacji dotyczą nie tylko treści nauczania, ale także sposobu myślenia o roli szkoły i kompetencjach uczniów.
Większy nacisk na kompetencje
Jednym z głównych założeń reformy jest odejście od modelu szkoły opartej głównie na zapamiętywaniu informacji.
Nowa podstawa programowa ma większy nacisk kłaść na:
- rozumienie zjawisk,
- rozwiązywanie problemów,
- współpracę,
- samodzielne myślenie,
- kompetencje społeczne.
Mniej przeładowania, więcej sensu i praktyki
Wielu ekspertów od lat zwraca uwagę, że polska szkoła jest przeładowana treściami. Jednym z celów reformy jest uporządkowanie programu nauczania tak, aby uczniowie mieli więcej czasu na zrozumienie materiału, a nie tylko na jego szybkie opanowanie przed sprawdzianem.
Większa rola doświadczeń edukacyjnych
Założenia Kompasu Jutra przewidują większą rolę:
- projektów edukacyjnych,
- pracy zespołowej,
- zajęć terenowych i praktycznych,
- działań łączących wiedzę z różnych przedmiotów.
Nowy sposób myślenia o podstawach programowych
W reformie ważna jest także zmiana logiki tworzenia programu nauczania. Nowe podstawy programowe mają wynikać z określenia kompetencji ucznia na końcu edukacji, a nie tylko z listy tematów do zrealizowania.
Stopniowe, a nie jednorazowe wdrażanie zmian
Reforma edukacji nie będzie wprowadzona jednego dnia. Zmiany mają charakter wieloetapowy – kolejne roczniki uczniów będą stopniowo przechodzić na nowe podstawy programowe.
Co w reformie edukacji jest naprawdę nowe?
W historii polskiej oświaty reformy edukacji pojawiały się już wcześniej. Jednak projekt Kompas Jutra wyróżnia się przede wszystkim sposobem przygotowywania zmian.
Najpierw profil absolwenta
Jednym z pierwszych etapów reformy było opracowanie profilu absolwenta i absolwentki – dokumentu opisującego kompetencje, wiedzę i wartości, które powinien posiadać uczeń po zakończeniu danego etapu edukacji.
Profil absolwenta stał się punktem wyjścia do projektowania nowych podstaw programowych.
Szerokie zespoły eksperckie
Do prac nad podstawami programowymi zaproszono setki ekspertów:
- nauczycieli,
- naukowców,
- dydaktyków,
- specjalistów edukacyjnych.
Eksperci pracują w zespołach przedmiotowych nad programami dla różnych etapów edukacji.
Konsultacje społeczne
Istotnym elementem procesu są konsultacje środowiska edukacyjnego.
Nauczyciele, instytucje edukacyjne i organizacje społeczne mogą zgłaszać uwagi do projektów nowych podstaw programowych.
Jak powstają nowe podstawy programowe?
Jednym z najważniejszych elementów reformy Kompas Jutra jest sposób przygotowywania nowych podstaw programowych.
Rekrutacja ekspertów i zespoły robocze
MEN ogłosiło otwarty nabór ekspertów do zespołów pracujących nad podstawami programowymi. W pracach uczestniczą nauczyciele, akademicy oraz specjaliści zajmujący się edukacją.
Eksperci pracują w zespołach roboczych, które przygotowują propozycje zmian dla poszczególnych przedmiotów oraz etapów kształcenia.
Konsultacje publiczne
Kolejnym etapem są konsultacje publiczne, podczas których projekty nowych podstaw programowych mogą być oceniane przez środowisko nauczycielskie i instytucje edukacyjne.
Dlaczego ten model tworzenia zmian jest nietypowy
Model przygotowywania zmian zastosowany w projekcie Kompas Jutra MEN różni się od wielu wcześniejszych reform tym, że zakłada szerszy udział ekspertów i konsultacji społecznych. W teorii ma to zwiększyć przejrzystość procesu i lepiej dopasować program nauczania do realiów pracy szkoły.
Harmonogram reformy edukacji – najważniejsze etapy
- Kwiecień – grudzień 2024 – prace nad profilem absolwenta i absolwentki przedszkola oraz szkoły podstawowej.
- Styczeń 2025 – początek konsultacji i spotkań z nauczycielami w sprawie zmian w podstawach programowych dla przedszkola i szkoły podstawowej w całej Polsce. Powołanie Rady ds. monitorowania wdrażania reformy oświaty im. Komisji Edukacji Narodowej.
- Marzec 2025 – 200 ekspertów rozpoczyna pracę nad nowymi podstawami programowymi dla przedszkoli i szkół podstawowych.
- Czerwiec 2025 – kończą się prace nad profilem absolwenta i absolwentki szkoły ponadpodstawowej.
- Wrzesień 2025 – wprowadzenie nowych przedmiotów:
- w szkołach podstawowych – edukacja zdrowotna,
- w szkołach ponadpodstawowych – edukacja zdrowotna i edukacja obywatelska.
- Listopad 2025 – projekt podstaw programowych wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego w szkole podstawowej skierowany do konsultacji publicznych i uzgodnień.
- Listopad 2025 – rekrutacja ekspertów do zespołów przygotowujących podstawy programowe dla szkół ponadpodstawowych.
- Styczeń 2026 – początek konsultacji i rozmów z nauczycielami o zmianach w podstawach programowych dla szkół ponadpodstawowych oraz konsultacje publiczne projektów podstaw programowych wychowania przedszkolnego, szkoły podstawowej i ramowych planów nauczania.
- Wrzesień 2026 – wejście w życie nowych podstaw programowych w przedszkolach i szkołach podstawowych (klasy 1 i 4).
- Wrzesień 2027 – wejście w życie nowych podstaw programowych dla uczniów klas 1 szkół ponadpodstawowych (liceów, techników i branżowych szkół I stopnia).
- Wrzesień 2029 – publikacja informatorów o egzaminie ósmoklasisty i egzaminie maturalnym.
- 2031 – nowe egzaminy: ósmoklasisty i maturalny (dla absolwentów liceów ogólnokształcących).
- 2032 – nowy egzamin maturalny dla absolwentów techników.
Czy reforma edukacji obejmie moje dziecko?
Jednym z najczęściej zadawanych pytań przez rodziców jest: czy reforma edukacji obejmie moje dziecko i kiedy pojawią się zmiany?
Jeśli Twoje dziecko jest w przedszkolu
Nowe podstawy programowe dla wychowania przedszkolnego mają zacząć obowiązywać od września 2026 roku. Oznacza to, że dzieci rozpoczynające edukację przedszkolną w tym okresie będą już uczyć się według nowych założeń reformy Kompas Jutra.
Jeśli Twoje dziecko jest w klasach 1–3
Zmiany w podstawach programowych obejmą kolejne roczniki stopniowo. Od września 2026 roku nowe podstawy zaczną obowiązywać m.in. w klasach 1 i 4 szkoły podstawowej.
Jeśli Twoje dziecko jest w klasach 4–8
Uczniowie starszych klas szkoły podstawowej w większości dokończą edukację według dotychczasowych podstaw programowych. Nowe zasady będą wprowadzane głównie dla młodszych roczników.
Jeśli Twoje dziecko idzie do liceum lub technikum
Nowe podstawy programowe dla szkół ponadpodstawowych mają wejść od września 2027 roku, najpierw dla klas pierwszych.
Jeśli Twoje dziecko będzie zdawać egzamin ósmoklasisty lub maturę
Nowe egzaminy związane z reformą ma pojawić się dopiero w kolejnych latach:
- 2031 – nowe egzaminy: ósmoklasisty i matura (dla absolwentów liceów),
- 2032 – nowa matura dla absolwentów techników.
Które roczniki obejmą zmiany?
Co reforma edukacji zmienia dla rodziców?
Dla rodziców najważniejsze jest zrozumienie, które zmiany rzeczywiście obejmą ich dzieci i kiedy się pojawią.
Najważniejsze momenty reformy to:
- 2025 – pojawienie się nowych przedmiotów
- 2026 – nowe podstawy dla przedszkoli i klas 1 oraz 4 szkoły podstawowej
- 2027 – nowe podstawy dla klas pierwszych szkół ponadpodstawowych
Ponieważ zmiany są wprowadzane stopniowo, nie wszystkie roczniki uczniów odczują reformę w tym samym czasie.
Co Kompas Jutra zmienia dla nauczycieli i edukatorów?
Dla nauczycieli reforma oznacza nie tylko zmianę dokumentów, ale także nową logikę pracy dydaktycznej.
Większy nacisk ma zostać położony na:
- rozwijanie kompetencji uczniów,
- pracę projektową,
- łączenie wiedzy z różnych przedmiotów,
- doświadczenia edukacyjne.
W kolejnych latach nauczyciele powinni szczególnie śledzić:
- projekty nowych podstaw programowych,
- ramowe plany nauczania,
- konsultacje społeczne,
- szkolenia i webinary dotyczące reformy,
- informatory egzaminacyjne.
Kontrowersje, pytania i niewiadome
Na obecnym etapie wiele elementów reformy ma już określone ramy, jednak realna ocena jej skutków będzie zależeć od sposobu wdrożenia zmian w szkołach.
W praktyce kluczowe będą:
- przygotowanie nauczycieli,
- dostępność materiałów dydaktycznych,
- tempo wdrażania zmian,
- spójność kolejnych decyzji ministerstwa.
W reformach edukacji często istnieje różnica między założeniami systemowymi a codzienną praktyką szkolną, dlatego pierwsze lata wdrażania zmian będą szczególnie ważne.
Dyskusja wokół nowych przedmiotów
Jednym z najbardziej dyskutowanych elementów zmian w ostatnich latach było wprowadzenie nowych przedmiotów: edukacji zdrowotnej oraz edukacji obywatelskiej.
Podstawy programowe tych przedmiotów zostały podpisane przez Ministerstwo Edukacji w marcu 2025 roku, a ich nauczanie rozpoczęło się od roku szkolnego 2025/2026.
Edukacja zdrowotna
Najwięcej publicznych dyskusji wywołało zastąpienie dotychczasowych zajęć wychowanie do życia w rodzinie nowym przedmiotem – edukacją zdrowotną.
Według założeń MEN zajęcia mają obejmować m.in.:
- zdrowie fizyczne i psychiczne,
- profilaktykę uzależnień,
- relacje społeczne,
- elementy edukacji seksualnej,
- umiejętność dbania o własne zdrowie i dobrostan.
Część środowisk edukacyjnych i rodziców przyjęła zmianę pozytywnie, wskazując, że młodzież potrzebuje rzetelnej wiedzy o zdrowiu psychicznym, emocjach czy relacjach. Krytycy zwracali jednak uwagę na kwestie światopoglądowe – szczególnie w kontekście tematów dotyczących seksualności i tożsamości płciowej.
Dyskusja była na tyle intensywna, że w trakcie prac postanowiono, że przedmiot (przynajmniej początkowo) nie będzie obowiązkowy.
Edukacja obywatelska
Mniej burzliwa, choć również obecna w debacie publicznej, była dyskusja wokół nowego przedmiotu edukacja obywatelska w szkołach ponadpodstawowych.
Jego celem ma być rozwijanie:
- wiedzy o funkcjonowaniu państwa i demokracji,
- postaw obywatelskich,
- odpowiedzialności za wspólnotę i dobro publiczne.
W tym przypadku dyskusja dotyczyła głównie zakresu programu i pytania, w jakim stopniu szkoła powinna kształtować postawy obywatelskie młodzieży.
Najważniejsze zmiany w 30 sekund
Najważniejsze elementy reformy Kompas Jutra:
- nowe podstawy programowe,
- większy nacisk na kompetencje zamiast pamięciowej wiedzy,
- więcej zajęć projektowych,
- nowe przedmioty (edukacja zdrowotna, edukacja obywatelska),
- nowe egzaminy w kolejnych latach.
Najczęściej zadawane pytania o reformę edukacji
Czym jest reforma edukacji Kompas Jutra?
Reforma edukacji Kompas Jutra to wieloletni program zmian w polskim systemie oświaty przygotowywany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Instytut Badań Edukacyjnych. Obejmuje przede wszystkim:
- przygotowanie nowych podstaw programowych,
- zmiany w sposobie organizacji nauczania,
- większy nacisk na kompetencje uczniów,
- stopniową przebudowę systemu egzaminów.
Reforma jest wprowadzana etapami – najpierw w przedszkolach i szkołach podstawowych, a później w szkołach ponadpodstawowych.
Na czym polega reforma edukacji 2026?
Określenie reforma edukacji 2026 odnosi się do pierwszego momentu wdrażania zmian w szkołach.
Od 1 września 2026 roku zaczną obowiązywać nowe podstawy programowe:
- w wychowaniu przedszkolnym,
- w klasach 1 szkoły podstawowej,
- w klasach 4 szkoły podstawowej.
W kolejnych latach zmiany będą obejmować następne roczniki uczniów.
Kiedy reforma edukacji zacznie obowiązywać w szkołach?
Pierwsze zmiany pojawią się w szkołach od roku szkolnego 2026/2027.
Najważniejsze daty reformy:
- 2026 – nowe podstawy programowe w przedszkolach i klasach 1 oraz 4 szkoły podstawowej
- 2027 – nowe podstawy programowe dla klas pierwszych szkół ponadpodstawowych
- 2031 – nowy egzamin ósmoklasisty i nowa matura dla liceów
- 2032 – nowa matura dla techników
Dlaczego reforma edukacji zaczyna się od profilu absolwenta?
Jednym z pierwszych etapów reformy było opracowanie profilu absolwenta i absolwentki.
To dokument opisujący:
- kompetencje,
- wiedzę,
- umiejętności,
- wartości,
które powinien posiadać uczeń po zakończeniu danego etapu edukacji.
Dopiero na podstawie tego profilu eksperci zaczęli projektować nowe podstawy programowe.
Jakie zmiany wprowadzi nowa podstawa programowa?
Nowa podstawa programowa ma wprowadzić kilka ważnych zmian:
- większy nacisk na rozwijanie kompetencji uczniów,
- mniej przeładowania materiałem,
- więcej pracy projektowej i zajęć praktycznych,
- większą integrację wiedzy między przedmiotami,
- większą autonomię nauczycieli w pracy dydaktycznej.
Celem zmian jest odejście od modelu szkoły opartego głównie na zapamiętywaniu informacji.
Czy reforma edukacji obejmie wszystkie roczniki uczniów?
Nie. Reforma edukacji będzie wprowadzana stopniowo, dlatego nie obejmie wszystkich uczniów jednocześnie.
Najpierw zmiany pojawią się w:
- przedszkolach,
- klasach 1 szkoły podstawowej,
- klasach 4 szkoły podstawowej.
Starsze roczniki w wielu przypadkach dokończą edukację według dotychczasowych podstaw programowych.
Czy zmieni się egzamin ósmoklasisty?
Tak, ale dopiero w kolejnych latach.
Nowy egzamin ósmoklasisty związany z reformą Kompas Jutra ma pojawić się w 2031 roku.
Wcześniej – około 2029 roku – mają zostać opublikowane informatory egzaminacyjne opisujące nową formułę egzaminu.
Czy zmieni się matura?
Tak. Reforma przewiduje również zmiany w egzaminie maturalnym.
Planowane terminy:
- 2031 – nowa matura dla absolwentów liceów,
- 2032 – nowa matura dla absolwentów techników.
Zmiany mają być powiązane z nowymi podstawami programowymi.
Czy reforma edukacji oznacza nowe przedmioty?
Już w trakcie reformy pojawiły się nowe przedmioty szkolne.
Od roku szkolnego 2025/2026 wprowadzono m.in.:
- edukację zdrowotną,
- edukację obywatelską (w szkołach ponadpodstawowych).
W przyszłości mogą pojawić się kolejne zmiany w strukturze przedmiotów.
Czy reforma edukacji zmieni sposób nauczania?
Tak, choć zmiany będą wprowadzane stopniowo.
Reforma zakłada m.in.:
- więcej pracy projektowej,
- więcej doświadczeń edukacyjnych,
- większą rolę współpracy między uczniami,
- większą integrację wiedzy między przedmiotami.
Celem jest rozwijanie kompetencji uczniów potrzebnych w życiu i pracy.
Czy nauczyciele mają wpływ na reformę edukacji?
Tak. Jednym z elementów reformy jest szeroki proces konsultacji.
W pracach nad nowymi podstawami programowymi uczestniczą:
- nauczyciele,
- naukowcy,
- eksperci edukacyjni,
- instytucje związane z oświatą.
Projekty zmian są również konsultowane publicznie.
Czy reforma edukacji może się jeszcze zmienić?
Tak. Na obecnym etapie część elementów reformy nadal znajduje się w trakcie prac.
Dotyczy to m.in.:
- szczegółowego kształtu nowych podstaw programowych,
- rozwiązań egzaminacyjnych,
- sposobu wdrażania zmian w szkołach.
Dlatego kolejne lata będą kluczowe dla ostatecznego kształtu reformy.
Źródła:
