#EDUprasówka – sierpień 2026

Drodzy Czytelnicy!

Wakacje w pełni, ale w edukacji dzieje się sporo. Od 1 września wchodzi w życie wiele zmian. W polskich szkołach ruszają nowe podstawy programowe: w przedszkolach oraz w klasach 1 i 4 szkoły podstawowej, z sukcesywnym rozszerzaniem na kolejne roczniki. Edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym. No i zakaz telefonów komórkowych w szkołach! Wpisujemy się w wyraźny trend światowy, obserwowany od dawna w wielu krajach na świecie. Obecnie, podobny zakaz wprowadza właśnie Szwecja, przez lata stawiana za wzór cyfryzacji szkoły, a za nią idą kolejne kraje. Rzeczywistość szkolna, do której wrócimy we wrześniu, będzie więc znacznie się różnić od tej, którą pożegnaliśmy w czerwcu.

Szykuje się też rekordowy rocznik maturalny. Dziennikarze Radia ZET i rozmawiający z nimi właściciele firm korepetytorskich mówią wprost o boomie na korepetycje: część placówek zamknęła zapisy na wrzesień jeszcze w pierwszych tygodniach lipca, a gdzieniegdzie wyczerpały się nawet listy rezerwowe. Wakacje wakacjami, ale w edukacji spory ruch.

W sierpniowej EDUprasówce jak zwykle garść ciekawostek ze świata: pomysłów na reformy polityków i sposobów ina ich wdrażanie przez szkoły (to dwie oddzielne rzeczy!). Wiodące w tym wydaniu wątki to: dostosowanie edukacji do rzeczywistości gospodarczej kraju (Japonia) i do rynku pracy czekającego na absolwentów (USA), a także nauczanie religii w XXI-wiecznej szkole (Anglia, Polska, Texas).

Miłej lektury!

Weronika Skwarzec

Zespół e-korepetycje.net

Spis treści sierpniowej EDUprasówki:

📊 Badania, analizy, raporty

• GUS: 6,7 mln uczniów w roku 2025/2026. Rośnie tylko podstawówka

👩‍🏫 Polska — system i praktyka

• Co wejdzie do szkół od września 2026, a co nie
• Ponad 20 tys. wakatów w szkołach na sześć tygodni przed 1 września
• Spółdzielnie uczniowskie z podstawą ustawową. Zmiany od 1 września 2026
• Deepfake w podstawie programowej. Edukacja zdrowotna obowiązkowa od września
• Pracownie Kompas Jutra: 200 mln zł na sprzęt do przyrody i techniki

💼 Strefa edukatora przedsiębiorcy

• Sygnał z rynku: miejsca na korepetycje od września znikają już w lipcu
• Nowy koszyk wyróżnień w serwisie: sprawdź pozycję przed zakupem

🧑‍🎓 Strefa rodzica i ucznia

• Dofinansowanie wyprawki szkolnej - 300 zł bez względu na dochód rodziny
• Matura 2026: 416 unieważnień, najwięcej od 2014 roku
• Lipiec 2026: Polacy z medalami na trzech olimpiadach międzynarodowych

🤖 AI i EdTech w edukacji

• Nastolatki z USA tworzą spójną listę zasad korzystania z AI
• USA: Izba Reprezentantów przyjęła ustawę o ochronie nastolatków w sieci
• Odwrót od ekranów w szkołach: Szwecja zakazuje telefonów

🌍 Trendy na świecie

• W skrócie: wyniki francuskiej matury i australijskie filie w Indiach
• Egzaminy w rękach prywatnej firmy. Angielska wpadka z wynikami SATs
• Religia w podstawie programowej. Anglia dogadała się z kościołami
• Nowy Jork: 1000 dolarów na studia dla każdego dziecka z zerówki
• Japonia daje 75 szkołom pieniądze na przebudowę nauczania. Po co?
• Doradztwo zawodowe od 6. klasy. Praktyka z wiejskiej szkoły w USA

📊 Badania, analizy, raporty

GUS: 6,7 mln uczniów w roku 2025/2026. Rośnie tylko podstawówka

GUS opublikował 1 lipca 2026 r. wstępne wyniki badania „Edukacja w roku szkolnym 2025/2026", oparte na danych z Systemu Informacji Oświatowej według stanu na 30 września 2025 r. W przedszkolach oraz szkołach podstawowych, ponadpodstawowych i policealnych kształciło się 6,7 mln osób, o 31,5 tys. mniej niż rok wcześniej, co odpowiada 17,9 procent ludności kraju. Spadek nie rozkłada się równo: ubyło dzieci w przedszkolach, a przybyło uczniów w podstawówkach.

Najciekawsze dane z raportu:

• Przedszkola tracą najwięcej. Liczba dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym spadła o 6,2 procent, do 1362,1 tys., a liczba placówek o 1,8 procent. Jednocześnie odsetek dzieci w wieku 3-6 lat korzystających z tej formy opieki nie zmienił się i wynosi 971 na 1000.
• Wieś dowozi dzieci do miasta. Współczynnik skolaryzacji netto w wychowaniu przedszkolnym wyniósł w miastach 114,4 procent, a na wsi 75,5 procent. GUS tłumaczy to większą dostępnością placówek w miastach i mobilnością zawodową rodziców, którzy zawożą dzieci po drodze do pracy.
• Podstawówki na plusie. Uczniów przybyło o 46,3 tys., do 3,3 mln, czyli o 1,4 procent. GUS wskazuje dwie przyczyny: obowiązek szkolny dla dzieci uchodźców z Ukrainy wprowadzony od 1 września 2024 r. oraz przesunięcia demograficzne po opuszczeniu szkół przez podwójny rocznik.
• Klasy mniejsze na wsi. Średni oddział w szkole podstawowej ogólnodostępnej liczy 18 uczniów, ale na wsi 15, a w miastach 20.
• Największy skok: branżowe szkoły II stopnia. Placówek przybyło o 27 procent, a liczba uczniów wzrosła z 12,6 tys. do 22,5 tys.
• Wyraźny podział płci w szkołach ponadpodstawowych. W liceach ogólnokształcących kobiety stanowią 61,0 procent uczniów, w technikach mężczyźni 62,3 procent, a w branżowych szkołach I stopnia 66,4 procent.
• Nauczycieli ubywa powoli. W przeliczeniu na pełne etaty pracowało 508,3 tys. osób, o 0,5 procent mniej niż rok wcześniej. Kobiety to 82,6 procent etatów, a nauczyciele dyplomowani 56,5 procent zatrudnionych. W miastach pracuje 71,8 procent kadry.

Źródło danych GUS, „Edukacja w roku szkolnym 2025/2026 (wyniki wstępne)", 1 lipca 2026 r., opracowanie Urzędu Statystycznego w Gdańsku.

---

👩‍🏫 Polska — system i praktyka

Co wejdzie do szkół od września 2026, a co nie

Ustawa o prawach i obowiązkach ucznia, która miała skatalogować prawa uczniów i powołać system rzeczników, nie wejdzie w życie. MEN zapowiedział, że nie złoży nowego projektu, tylko powoła rzeczników praw ucznia własnymi procedurami administracyjnymi, deklarując gotowość do 1 września. Ustawowy katalog praw ucznia w tej sytuacji nie powstanie.

Co faktycznie zacznie działać w szkołach 1 września 2026 r.:

• Edukacja zdrowotna jako przedmiot obowiązkowy, obejmująca między innymi medycynę prewencyjną, zdrowe odżywianie i higienę cyfrową. Zdrowie seksualne pozostaje poza częścią obowiązkową, co MEN uzasadnia postulatami nauczycieli.
• Rzecznicy praw ucznia, powołani rozwiązaniami resortowymi, bez podstawy ustawowej.
• Nowe podstawy programowe w przedszkolach oraz w klasach 1 i 4 szkoły podstawowej, z sukcesywnym rozszerzaniem na kolejne roczniki. Uczniowie klas 1 i 4 dostaną nowe podręczniki.
• Tydzień projektowy, w którym uczniowie realizują zadania grupowe.
• Zakaz używania telefonów komórkowych oraz jeden bezmięsny posiłek tygodniowo w szkolnej stołówce.

Źródło: Strefa Edukacji

Ponad 20 tys. wakatów w szkołach na sześć tygodni przed 1 września

W połowie lipca 2026 r. w banku ofert pracy dla nauczycieli znajdowało się ponad 20 tys. ogłoszeń, z czego blisko 11 tys. opublikowano w samym lipcu. Kuratoria przekazały „Dziennikowi Gazecie Prawnej" dane z 13 województw, według których dyrektorzy złożyli 49 261 wniosków o zgodę na zatrudnienie nauczyciela bez wymaganych kwalifikacji, a kuratorzy wydali 37 873 takie zgody. Rozkład wakatów jest nierówny: najwięcej w mazowieckim (4206), małopolskim (2464), dolnośląskim (1696) i śląskim (1660), najmniej w świętokrzyskim (419) i kujawsko-pomorskim (555).

Dyrektorzy mają dwa sposoby na obsadzenie lekcji: zgodę kuratora na osobę bez pełnych kwalifikacji albo przydzielenie godzin ponadwymiarowych nauczycielom już zatrudnionym. Oba rozwiązania są legalne i stosowane od lat, ale skala z lipca 2026 r. przekłada się na to, że w części szkół pojedyncze przedmioty poprowadzą osoby spoza swojej specjalności lub nauczyciele z mocno rozszerzonym pensum.

Źródło: Portal Samorządowy

Spółdzielnie uczniowskie z podstawą ustawową. Zmiany od 1 września 2026

Spółdzielnie uczniowskie po raz pierwszy dostają podstawę ustawową. Nowelizacja Prawa oświatowego wchodzi w życie 1 września 2026 r., a spółdzielnie działające wcześniej mają rok na dostosowanie statutów.

Co porządkuje nowe prawo? Spółdzielnie uczniowskie działają w polskich szkołach od dawna, ale bez regulacji i bez rejestru, więc nawet ich liczba jest sporna: organizacje spółdzielcze mówią o około 7 tys., opracowania naukowe o niespełna 750 aktywnych. Typowo prowadzą sklepik szkolny, bufet, punkt ksero albo Szkolną Kasę Oszczędnościową, organizują też imprezy, wycieczki i akcje charytatywne finansowane z wypracowanej nadwyżki. Uczeń uczy się w nich zamawiania towaru, marży, inwentaryzacji, podziału ról i rozliczenia się przed zebraniem członków, czyli obraca prawdziwymi pieniędzmi, a nie symulacją. Do tej pory dyrektorzy nie mieli jasnej odpowiedzi, czy taki sklepik jest działalnością gospodarczą i jakiej wymaga księgowości.

Jak nowe prawo porządkuje:

• Założenie. Inicjatywa co najmniej pięciu uczniów po 13. roku życia, za pisemną zgodą rodziców. Zgodę wydaje dyrektor, wyznaczając nauczyciela-opiekuna, który potwierdza to na piśmie. Spółdzielnia działa na podstawie statutu.
• Zakres działalności. Usługowa, handlowa i wytwórcza na rzecz szkoły i uczniów, a także społeczno-kulturalna, promocyjna i edukacyjna, również na rzecz otoczenia szkoły.
• Pieniądze. Wpisowe maksymalnie 10 zł, brak wynagrodzeń dla członków, nadwyżka nie podlega podziałowi i wraca na cele statutowe.
• Formalności. To nie jest działalność gospodarcza w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Brak osobowości prawnej, brak wpisu do KRS, brak ksiąg rachunkowych i sprawozdań, wystarczy rachunkowość uproszczona.

Ustawa z 29 maja 2026 r. została podpisana przez prezydenta RP i opublikowana w Dzienniku Ustaw pod pozycją 904. Projekt powstał w Senacie.

Źródło: Głos Nauczycielski

Deepfake w podstawie programowej. Edukacja zdrowotna obowiązkowa od września

MEN uwzględnił postulat Urzędu Ochrony Danych Osobowych i dopisał deepfake do treści nauczania edukacji zdrowotnej w klasach 4-6 szkoły podstawowej. Zapis trafił do działu „Internet i profilaktyka uzależnień" obok cyberprzemocy, hejtu, mowy nienawiści, patostreamingu, phishingu, kradzieży tożsamości, uwodzenia w sieci i szantażu rówieśniczego, a także omówienia korzyści i zagrożeń związanych ze sztuczną inteligencją oraz VR. Rozporządzenie Ministra Edukacji z 8 lipca 2026 r. zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw i wchodzi w życie 1 września 2026 r.

Źródło: Głos Nauczycielski

Pracownie Kompas Jutra: 200 mln zł na sprzęt do przyrody i techniki

Rusza rządowy program doposażenia szkolnych pracowni w szkołach podstawowych. Do rozdysponowania jest 200 mln zł z budżetu państwa na lata 2026-2029, a pojedyncza szkoła może dostać od 10 tys. do 30 tys. zł. Powód jest bardzo praktyczny: od 1 września 2026 r. w klasach 4-6 wchodzą dwa nowe przedmioty, interdyscyplinarna przyroda (3 godziny tygodniowo, prowadzona w blokach co najmniej dwugodzinnych, żeby zmieścić doświadczenie w jednej jednostce) oraz zajęcia praktyczno-techniczne (2 godziny tygodniowo). Obie podstawy programowe są oparte na obserwacjach, pomiarach, eksperymentach i pracy projektowej, a wielu szkołom brakuje do tego zaplecza.

Pieniądze można przeznaczyć na sprzęt, narzędzia i pomoce dydaktyczne do doświadczeń, obserwacji i zajęć terenowych. Katalog MEN jest otwarty, więc szkoła może kupić wyposażenie spoza listy, o ile uzasadni to diagnozą potrzeb. Możliwe są też rozwiązania mobilne dla szkół bez osobnej sali.

Źródło: MEN

---

💼 Strefa edukatora przedsiębiorcy

Sygnał z rynku: miejsca na korepetycje od września znikają już w lipcu

Część firm edukacyjnych zamknęła zapisy na rok szkolny 2026/2027 jeszcze w pierwszych tygodniach wakacji, a w niektórych wyczerpały się także listy rezerwowe. Rodzice rezerwują z wyprzedzeniem i zdarza się, że negocjują stawki w górę, żeby zapewnić dziecku miejsce u wybranego korepetytora. Po stronie popytu wskazywany jest wyjątkowo liczny rocznik maturalny 2027, liczący około 386 tys. osób. Skalę rynku pokazują dane CBOS: około 80 procent rodziców deklaruje wydatki na zajęcia dodatkowe, 34 procent opłaca korepetycje lub kursy przygotowawcze, a średni miesięczny koszt zajęć na jedno dziecko wynosi około 950 zł. Dla korepetytora oznacza to jedno: decyzje o zapisie na wrzesień zapadają już od lipca, więc o kalendarzu i widoczności ogłoszenia warto pomyśleć już w wakacje.

Źródła: RadioZET, Rzeczpospolita

Nowy koszyk wyróżnień w serwisie: sprawdź pozycję przed zakupem

W lipcu 2026 roku zmieniliśmy cennik wyróżnień ogłoszeń i przebudowaliśmy koszyk zakupów. Zakup składa się teraz z dwóch decyzji: okresu wyróżnienia (od 1 do 12 miesięcy) oraz budżetu (pakiety od 8 do 78 zł, które można łączyć i mnożyć w jednym zamówieniu). Największa zmiana dotyczy jednak informacji, jakie dostajesz jeszcze przed zapłatą, w panelu „Co to da Twojemu ogłoszeniu?".

Znajdziesz w nim:

• stan punktów ogłoszenia, z rozbiciem na pulę starą (ubywającą 1 pkt dziennie) i nowe pakiety z datą ważności,
• obecną pozycję ogłoszenia na listingach, osobno dla każdej Twojej lokalizacji i dla listingu „Online",
• estymowaną pozycję po opłaceniu koszyka, w tym samym układzie miast, więc różnicę widzisz od razu.

Dzięki temu budżet dobierasz do celu, a nie odwrotnie: dokładasz pakiet i obserwujesz, jak zmienia się prognoza. Jak przejść przez cały proces, od wejścia do koszyka po wybór metody płatności i moment aktywacji, opisaliśmy w instrukcji krok po kroku.

---

🧑‍🎓 Strefa rodzica i ucznia

Wyprawka szkolna 300 plus: wnioski do 30 listopada 2026

Ruszył nowy okres świadczeniowy programu Dobry Start. Świadczenie wynosi 300 zł raz w roku na każde uczące się dziecko do 20. roku życia, a w przypadku orzeczonej niepełnosprawności do 24. roku życia, przy czym wiek liczy się rocznikowo. Dochód rodziny nie ma znaczenia. Pieniądze są przeznaczone na podręczniki, zeszyty, sprzęt i wyposażenie potrzebne do nauki. Świadczenie jest zwolnione z podatku i nie podlega zajęciu komorniczemu.

Komu nie przysługuje. Dzieciom w zerówkach oraz studentom. Uprawnieni są natomiast uczniowie ostatnich klas liceów, techników i szkół policealnych, o ile 20. lub 24. rok życia ukończyli przed rozpoczęciem roku szkolnego.

Kto składa wniosek. Jedno z rodziców, a przy opiece naprzemiennej orzeczonej przez sąd oboje, każde na kwotę 150 zł. Wniosek może złożyć także opiekun faktyczny i prawny, pełnoletni uczeń nieutrzymywany przez rodziców, osoba usamodzielniana opuszczająca pieczę zastępczą, a w przypadku dzieci w pieczy również rodzina zastępcza lub dyrektor placówki.

Jak i do kiedy. Wyłącznie elektronicznie: przez aplikację mZUS, platformę eZUS, bankowość elektroniczną albo portal Emp@tia. Termin mija 30 listopada 2026 r. Wnioski złożone do końca sierpnia oznaczają wypłatę do 30 września, późniejsze są realizowane w ciągu dwóch miesięcy. Przed wysłaniem warto sprawdzić PESEL dziecka, nazwę i adres szkoły oraz numer rachunku, bo to na niego trafiają pieniądze.

Źródło: prawo.pl

Matura 2026: 416 unieważnień, najwięcej od 2014 roku

CKE podała 8 lipca 2026 r., że unieważniono 416 egzaminów maturalnych wobec 244 rok wcześniej. To najwyższa liczba od 2014 r., kiedy unieważnień było 541. Dwie trzecie decyzji zapadło dopiero po egzaminie: 148 przypadków to niesamodzielność stwierdzona przez egzaminatora przy sprawdzaniu pracy (rok wcześniej takich sytuacji było 13), 88 to naruszenie przepisów przeprowadzania egzaminu, a 30 to pozostałe powody, w tym niemożność ustalenia wyniku. W czasie samego egzaminu unieważniono 150 prac, z czego 92 za wniesienie lub użycie urządzenia telekomunikacyjnego i 58 za ściąganie zauważone przez komisję. Do unieważnienia wystarczy samo wniesienie telefonu lub smartwatcha na salę, a unieważnienie przedmiotu obowiązkowego albo jedynego przedmiotu dodatkowego oznacza niezdaną maturę bez prawa do sierpniowej poprawki i ponowne podejście dopiero za rok.

Źródła: CKE

Lipiec 2026: Polacy z medalami na trzech olimpiadach międzynarodowych

Polska młodzież wróciła z lipcowych zawodów przedmiotowych z kompletem medali w każdej z trzech reprezentacji. Na 58. Międzynarodowej Olimpiadzie Chemicznej w Taszkiencie, w której startowało 363 uczniów z 92 krajów, wszyscy czterej polscy zawodnicy zdobyli srebro. Na 67. Międzynarodowej Olimpiadzie Matematycznej w Szanghaju sześcioosobowa drużyna przywiozła dwa złote medale, jeden srebrny i trzy brązowe, przy progu 29 punktów na 42 wymaganych do złota. Na Europejskiej Olimpiadzie Sztucznej Inteligencji w Klużu-Napoce, z udziałem ponad 90 zawodników z 31 krajów, Polacy zdobyli złoto i trzy srebra, a najwyżej sklasyfikowany reprezentant zajął trzecie miejsce. Na Europejskiej Olimpiadzie Informatycznej Juniorów 2026 w Kownie, z udziałem 100 uczestników z 25 krajów, Polacy zdobyli złoty, srebrny i dwa brązowe medale, a najwyżej sklasyfikowany reprezentant zajął drugie miejsce, zdobywając 505 punktów na 600 możliwych.

Źródło: Głos Nauczycielski

---

🤖 AI i EdTech w edukacji

Nastolatki napisały ustawę o AI w szkole, której nie napisali dorośli

Pod koniec lipca 2026 r. w Bostonie 98 uczniów szkół średnich, reprezentujących wszystkie 50 stanów, spędziło weekend w replice sali Senatu USA i uchwaliło The Students First Act, zestaw zasad korzystania ze sztucznej inteligencji w szkołach. Pracowali w podkomisjach poświęconych osobno uczniom, nauczycielom, rodzicom i dyrektorom, a każda poprawka wymagała większości w pełnym składzie. Dokument przeszedł stosunkiem głosów 82 do 16 i liczy pięć sekcji.

Najciekawsze ustalenia:

• AI nie wolno używać do samego pisania. Redagowanie, burza mózgów i nauka są dozwolone dopiero po ósmej klasie, a wcześniej szkoła musi nauczyć i sprawdzić umiejętność redagowania własnego tekstu bez AI (§2 pkt 4).
• Uczeń oskarżony o niedozwolone użycie ma prawo do odwołania, a jego praca musi zostać sprawdzona przez dwóch pracowników szkoły, nie tylko przez program wykrywający (§2 pkt 1).
• Jeśli AI była użyta na etapie roboczym, uczeń musi wykazać samodzielne opanowanie materiału w rozmowie, na piśmie ręcznym albo w obronie ustnej (§2 pkt 12).
• Licealista może odmówić korzystania z AI i wtedy otrzymuje zadanie zastępcze (§2 pkt 7).
• Szkolne chatboty mają wykrywać próby uzyskania od nich wsparcia emocjonalnego, odmówić realizacji takiej prośby i powiadomić pracowników szkoły (§3 pkt 10).
• Jeśli rodzic użyje AI, pomagając dziecku w pracy podlegającej ocenie (nauczyciel nie udzielił zgody na użycie AI do wykonania zadania), konsekwencje ponosi uczeń (§3 pkt 7).
• Nauczyciel nie może opierać oceny ani zarzutu wyłącznie na wskazaniu detektora i musi sam zbadać sprawę przed zgłoszeniem jej dyrekcji (§4 pkt 1 i 2).
• Nauczyciel nie ponosi żadnych konsekwencji za to, że w ogóle nie korzysta z AI (§1 pkt 3b).
• Przy tworzeniu planów wsparcia dla uczniów z niepełnosprawnościami obowiązuje zakaz wprowadzania do narzędzi AI danych identyfikujących ucznia (§4 pkt 7).
• Zakazano używania AI przy zatrudnianiu nauczycieli oraz w pracy pedagoga szkolnego, zwłaszcza w kontekstach zdrowia psychicznego (§5 pkt 12 i 1).

Czego w dokumencie nie ma, a o co uczniowie się spierali:

• Weto rodzicielskie. Wczesna wersja pozwalała rodzicom całkowicie zablokować dziecku dostęp do AI. Uczniowie ten zapis usunęli, argumentując, że wielu dorosłych nie wie, czym AI jest, a uczniów trzeba nauczyć z niej korzystać, nie odciąć. W przyjętej wersji rodzice mają wyłącznie prawo do informacji i konsultacji (§3 pkt 3, 4 i 9).
• Poufność rozmowy z chatbotem. Część uczniów broniła prywatności ucznia, który zwierza się szkolnemu chatbotowi z kryzysu psychicznego albo orientacji seksualnej. Przeważył argument, że przy myślach samobójczych powiadomienie dorosłego może uratować życie, nawet wbrew obawie ucznia przed ujawnieniem (§3 pkt 10).

The Students First Act to spójny, gotowy do zaadaptowania wzorzec regulaminu szkolnego, napisany przez tych, których dotyczy najbardziej. W USA nie ma krajowej polityki dotyczącej AI w edukacji, więc regulaminy powstają dziś oddolnie, w pojedynczych szkołach i okręgach, często bez wzorca. Stowarzyszenie kuratorów AASA, współorganizator wydarzenia, zapowiedziało rozesłanie tekstu do 10 tys. dyrektorów i kuratorów w całym kraju, czyli dokładnie do osób, które te regulaminy właśnie piszą. To daje uczniowskiej pracy realną szansę wejścia do szkolnych dokumentów.

Źródło: NPR, The STUDENTS FIRST Act

USA: Izba Reprezentantów przyjęła ustawę o ochronie nastolatków w sieci

Izba Reprezentantów przyjęła 29 czerwca 2026 r. stosunkiem głosów 267 do 117 ustawę Kids Internet and Digital Safety Act (KIDS Act). To dopiero pierwszy etap: dokument trafia teraz do Senatu, a warunkiem wejścia w życie jest zgoda obu izb i podpis prezydenta. Poprzednia próba uregulowania tej kwestii, senacka ustawa KOSA, przeszła w 2024 r. stosunkiem 91 do 3 i mimo to nie stała się prawem.

Co dokładnie zawiera ustawa:

• Rozszerzenie ochrony danych na nastolatków. Obowiązująca ustawa COPPA chroni dziś dzieci do 12. roku życia. KIDS Act podnosi tę granicę do 17 lat włącznie, czyli obejmuje całą grupę licealną.
• Zakaz reklamy targetowanej. Serwisy internetowe nie mogłyby kierować reklam profilowanych do dzieci ani nastolatków.
• Prawo stanów do surowszych przepisów. Ustawa wprost dopuszcza uchwalanie przez stany własnych, ostrzejszych regulacji, a także nie blokuje toczących się pozwów przeciwko firmom społecznościowym, dostawcom chatbotów i firmom gamingowym. Współautor projektu, Frank Pallone, określił ustawę jako podłogę, a nie sufit.
• Czego w niej nie ma. Zabrakło zapisu o „duty of care", czyli obowiązku projektowania platform jako bezpiecznych domyślnie. To główny zarzut krytyków, w tym koalicji organizacji zajmujących się bezpieczeństwem młodych, do której należą Common Sense Media i American Federation of Teachers. Ich argument brzmi: szkody wynikają z samej konstrukcji tych produktów, a nie z publikowanych treści, więc usunięcie tego obowiązku wyjmuje z ustawy jej najważniejszy element.

Źródło: K-12 Dive

Odwrót od ekranów w szkołach: Szwecja zakazuje telefonów

Szwecja, przez lata stawiana za wzór cyfryzacji edukacji, wprowadza od najbliższego roku szkolnego zakaz używania telefonów komórkowych w szkołach. To element szerszego międzynarodowego odwrotu od ekranów w klasach: podobny zakaz szykuje Dania, w Finlandii przepisy weszły w życie w sierpniu 2025 r., a rozwiązania od zakazu telefonów po limity prac domowych na ekranie wprowadziły kraje od Hiszpanii po Koreę Południową. Powodem po stronie szwedzkiej są spadające wyniki w czytaniu, dlatego rząd przeznaczył równolegle 555 mln koron na zakup podręczników i materiałów dla nauczycieli, a nowa podstawa programowa oparta na pracy z książką ma powstać do 2028 r. Polska idzie tym samym torem, wprowadzając zakaz telefonów od 1 września 2026 r.

Źródło: NPR

---

🌍 Trendy i ciekawostki ze świata

• Francja: 7 lipca ogłoszono wyniki matury (bac) 2026 — do egzaminu przystąpiło 714,7 tys. kandydatów, zdawalność bac général po pierwszej turze to 90,6% (spadek o 0,5 pkt proc.)
• Ósma australijska uczelnia otworzy filię w Indiach: Flinders wchodzi do Bengaluru w 2027 roku, a Victoria University rusza w Gurugram już w sierpniu.

Egzaminy w rękach prywatnej firmy. Angielska wpadka z wynikami SATs

W Anglii wyniki egzaminów SATs, zdawanych na koniec szkoły podstawowej, trafiły do szkół 16 lipca 2026 r. zamiast 7 lipca. Powodem jest awaria nowej platformy do oceniania prac i błędy w przesyłaniu danych po stronie Pearsona, prywatnego wykonawcy, który w 2024 r. wygrał wart 180 mln funtów kontrakt ze Standards and Testing Agency. Minister edukacji Bridget Phillipson zapowiedziała rozważenie kar finansowych, a nawet zerwania umowy, i przesunęła termin wniosków o weryfikację ocen na 24 lipca. Związek dyrektorów szkół NAHT nazwał opóźnienie „całkowicie nieakceptowalnym", a w debacie publicznej wróciły postulaty przeniesienia egzaminów do sektora publicznego. Podobne wpadki zdarzały się też wcześniej: w 2008 r. firma ETS Europe zawiodła przy ocenianiu prac 1,2 mln uczniów, gubiąc tysiące arkuszy i nie dostosowując systemów do potrzeb szkół i egzaminatorów, a po zerwaniu kontraktu musiała oddać 24,1 mln z blisko 40 mln funtów otrzymanego wynagrodzenia. Dla porównania w Polsce cały proces, od przygotowania arkuszy po ogłoszenie wyników, prowadzą instytucje państwowe, czyli CKE i osiem okręgowych komisji egzaminacyjnych.

Źródło: Schools Week

Religia w podstawie programowej. Anglia dogadała się z kościołami

Religia po raz pierwszy wejdzie do krajowej podstawy programowej w Anglii. Dotąd przedmiot był tam obowiązkowy, ale stał poza podstawą, więc o treściach decydowały władze lokalne, co dawało ogromne różnice między szkołami. Rząd uzależnił zmianę od porozumienia środowisk wyznaniowych i 4 lipca 2026 r. minister edukacji Bridget Phillipson ogłosiła, że je osiągnięto: przy stole zasiedli przedstawiciele Kościoła anglikańskiego, katolickiej Catholic Education Service, gmin żydowskich, szkół muzułmańskich, hinduistycznych i sikhijskich oraz organizacji humanistów niereligijnych. Phillipson uzasadniła zmianę tym, że nauka o wielkich religiach i tradycjach świata uczy dzieci nie tylko o samym świecie, ale też „jak żyć obok siebie i tolerować się nawzajem". Szkoły wyznaniowe, stanowiące około jednej trzeciej sektora publicznego, zachowują prawo do rozbudowywania podstawy o własne treści, a sam program zostanie ujawniony we wrześniu, razem ze startem konsultacji.

Tło polskie. U nas religia jest nieobowiązkowa, a treści programu nauczania ustala nie państwo, lecz Kościół. Od 1 września 2024 r. ocena nie wlicza się do średniej, a od 1 września 2025 r. przedmiot ma jedną godzinę tygodniowo zamiast dwóch, przed lekcjami obowiązkowymi lub po nich. Episkopat zaskarżył te przepisy i spór z MEN trwa. Angielska ścieżka jest więc odwrotna do polskiej: tam państwo i związki wyznaniowe uzgadniają wspólną treść przedmiotu, u nas przedmiotem konfliktu są godziny i miejsce w planie lekcji.

Dla kontrastu: Teksas. Kilka dni wcześniej, 26 czerwca 2026 r., stanowa rada edukacji Teksasu zatwierdziła nową podstawę programową z historii i wiedzy o społeczeństwie oraz nową listę lektur obowiązkowych, wplatając historie biblijne w niemal wszystkie poziomy nauczania. To nie jest osobny przedmiot do wyboru, tylko treści wbudowane w przedmioty świeckie, obowiązkowe dla wszystkich 5,5 mln uczniów stanu, czyli co dziesiątego ucznia w USA. Wdrożenie zaplanowano na początek lat 30. Krytycy zarzucają radzie zacieranie rozdziału państwa od kościoła, uprzywilejowanie chrześcijaństwa wobec innych religii oraz pośpiech: konsultacje społeczne zamknięto 15 czerwca po południu, a doradcy merytoryczni przedstawili swoje rekomendacje tego samego dnia rano.

Źródła: Schools Week, K-12 Dive

Nowy Jork: 1000 dolarów na studia dla każdego dziecka z zerówki

Każde dziecko rozpoczynające zerówkę w nowojorskiej szkole publicznej dostanie 1000 dolarów na przyszłą edukację, dziesięciokrotnie więcej niż dotychczasowe 100 dolarów. To element budżetu miasta uzgodnionego pod koniec czerwca 2026 r. przez burmistrza Zohrana Mamdaniego i radę miasta. Pieniądze nie trafiają do rodziców, tylko na inwestycyjne konto edukacyjne prowadzone przez miejską organizację, z którego dziecko skorzysta dopiero po szkole średniej i wyłącznie na naukę: studia, college albo szkołę zawodową. Rodzina może założyć własny, powiązany rachunek i odkładać obok, a miasto dorzuca wtedy premie. Wart 64 mln dolarów program jest opisywany jako największy powszechny system oszczędzania na edukację w USA.

Źródło: The 74

Japonia daje 75 szkołom pieniądze na przebudowę nauczania. Po co?

Japońskie Ministerstwo Edukacji wybrało 75 publicznych szkół średnich, które przez trzy lata dostaną finansowanie na przebudowę tego, czego i jak uczą. Pieniądze pochodzą z rządowego funduszu o wartości 300 mld jenów, utworzonego w grudniu 2025 r., a kwoty dla poszczególnych szkół różnią się kilkunastokrotnie, w zależności od tego, jak kosztowny jest zgłoszony projekt. Wsparcie obejmuje nie tylko programy nauczania, ale też pensje, wyposażenie i przebudowę pracowni, bo założenie jest takie, że nowego przedmiotu nie da się wprowadzić bez sali, w której można go prowadzić. Cel jest praktyczny: japońskie liceum przez dekady służyło głównie przygotowaniu do egzaminów na studia, a przy kurczącej się liczbie młodych, brakach rąk do pracy w regionach i wejściu AI do zawodów rząd uznał, że to za wąskie. Wybrane szkoły mają być poligonem, z którego rozwiązania trafią potem do pozostałych.

Co dokładnie kupują za te pieniądze:

• Liceum Ōgaki-Kita w prefekturze Gifu rozszerza zajęcia projektowo-badawcze do 175 godzin, buduje laboratorium z wyposażeniem do eksperymentów i wprowadza obowiązek napisania własnej aplikacji z użyciem AI przez każdego ucznia.
• Liceum Techniczne w Wakayamie otwiera w 2028 r. dział policealny dla przemysłu chemicznego i hutniczego, z programem skonstruowanym tak, żeby po jego ukończeniu wejść od razu na wyższy rok studiów inżynierskich zamiast zaczynać od pierwszego.
• Liceum Rolniczo-Leśne w Kai w prefekturze Yamanashi stawia na drony i analizę danych, czyli uczy obsługi narzędzi, których lokalne gospodarstwa i winnice już używają, a których nie ma w standardowym programie.
• Wspólny mianownik wszystkich projektów: część budżetu idzie na zatrudnienie specjalistów spoza szkoły, z uczelni i z firm, na etatach lub kontraktach.

Od kwietnia 2026 r. państwo dopłaca do czesnego w szkołach prywatnych wszystkim rodzinom, bez progu dochodowego, więc publiczne liceum straciło swój główny atut w postaci niższej ceny i musi teraz konkurować ofertą.

Głosy krytyki. Po takie granty sięgają szkoły, które już mają silną kadrę i kontakty, więc program może pogłębiać różnice zamiast je wyrównywać.

Źródło: komunikat MEXT z 30 czerwca 2026 r., relacjonowany przez Nihon Keizai Shimbun i Nihon Kyoiku Shimbun. Po angielsku: NewToEd

Doradztwo zawodowe od 6. klasy. Praktyka z wiejskiej szkoły w USA

Od roku szkolnego 2024/2025 stan Karolina Północna wymaga, żeby uczniowie klas gimnazjalnych i licealnych tworzyli plan kariery w indywidualnym portfolio online. Wiejska szkoła Hayesville Middle School w zachodniej części stanu potraktowała ten obowiązek jako punkt wyjścia, a nie formalność do odhaczenia, i zbudowała wokół niego kilka rozwiązań, które da się przenieść gdzie indziej.

Co konkretnie robią:

• „Reality check", czyli zderzenie marzeń z kosztami życia. Uczeń wybiera w bezpłatnym stanowym narzędziu NC Careers styl życia, jaki chciałby prowadzić jako dorosły, a system przelicza to na koszty utrzymania i podatki. Potem pada pytanie: czy zawód, który wybrałeś, pozwoli Ci na to zapłacić.
• Samoocena kompetencji miękkich w skali od 1 do 5. Uczniowie oceniają się w takich cechach jak komunikacja, elastyczność, ciekawość i empatia, po czym omawiają swoje oceny w grupach do 10 osób. Efektem bywa korekta w dół, gdy grupa pokazuje, że wyobrażenie o sobie rozmija się z zachowaniem.
• Rozmowa jeden na jeden zamiast samego testu. Szkoła traktuje wypełnienie ankiety online jako materiał wyjściowy, a nie wynik. Kluczowa jest późniejsza rozmowa z dorosłym: co z tego wynika i jak wykorzystasz tę mocną stronę w zawodzie, który wybrałeś.
• Start w 6. klasie i przekazanie portfolio dalej. Praca rozłożona jest na trzy lata, a przy rekrutacji do szkoły średniej portfolio ucznia trafia do tej szkoły, żeby jego przyszli nauczyciele znali jego cele od pierwszego dnia i mogli dobrać przedmioty.
• Wizyty i wyjazdy dobierane pod zainteresowania. Zamiast jednej ogólnej wycieczki szkoła organizuje spotkania z lokalnym college'em i pracodawcami oraz wyjścia sprofilowane, na przykład dla zainteresowanych spawalnictwem, mechaniką samochodową albo ochroną zdrowia.

Dyrektorka szkoły zaznacza jedno zastrzeżenie: rozmowa dotyczy trzynastolatków, których zainteresowania jeszcze się zmienią, więc celem nie jest przypisanie ucznia do zawodu, tylko nauczenie go, jak podejmować taką decyzję.

Źródło: K-12 Dive

---

  << LIPIEC | WRZESIEŃ 2026 >>