#EDUprasówka – sierpień 2026

Spis treści sierpniowej EDUprasówki:

📊 Badania, analizy, raporty

• GUS: 6,7 mln uczniów w roku 2025/2026. Rośnie tylko podstawówka

👩‍🏫 Polska — system i praktyka

• Co wejdzie do szkół od września 2026, a co nie
• Ponad 20 tys. wakatów w szkołach na sześć tygodni przed 1 września
• Spółdzielnie uczniowskie z podstawą ustawową. Zmiany od 1 września 2026
• Deepfake w podstawie programowej. Edukacja zdrowotna obowiązkowa od września
• Pracownie Kompas Jutra: 200 mln zł na sprzęt do przyrody i techniki

💼 Strefa edukatora przedsiębiorcy

• Sygnał z rynku: miejsca na korepetycje od września znikają już w lipcu
• Nowy koszyk wyróżnień w serwisie: sprawdź pozycję przed zakupem

🧑‍🎓 Strefa rodzica i ucznia

• Matura 2026: 416 unieważnień, najwięcej od 2014 roku
• Lipiec 2026: Polacy z medalami na trzech olimpiadach międzynarodowych

🤖 AI w edukacji

• USA: Izba Reprezentantów przyjęła ustawę o ochronie nastolatków w sieci
• Odwrót od ekranów w szkołach: Szwecja zakazuje telefonów

🌍 Trendy na świecie

• W skrócie: wyniki francuskiej matury i australijskie filie w Indiach
• Egzaminy w rękach prywatnej firmy. Angielska wpadka z wynikami SATs
• Religia w podstawie programowej. Anglia dogadała się z kościołami
• Nowy Jork: 1000 dolarów na studia dla każdego dziecka z zerówki
• Japonia daje 75 szkołom pieniądze na przebudowę nauczania. Po co?
• Doradztwo zawodowe od 6. klasy. Praktyka z wiejskiej szkoły w USA

📊 Badania, analizy, raporty

GUS: 6,7 mln uczniów w roku 2025/2026. Rośnie tylko podstawówka

GUS opublikował 1 lipca 2026 r. wstępne wyniki badania „Edukacja w roku szkolnym 2025/2026", oparte na danych z Systemu Informacji Oświatowej według stanu na 30 września 2025 r. W przedszkolach oraz szkołach podstawowych, ponadpodstawowych i policealnych kształciło się 6,7 mln osób, o 31,5 tys. mniej niż rok wcześniej, co odpowiada 17,9 procent ludności kraju. Spadek nie rozkłada się równo: ubyło dzieci w przedszkolach, a przybyło uczniów w podstawówkach.

Najciekawsze dane z raportu:

• Przedszkola tracą najwięcej. Liczba dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym spadła o 6,2 procent, do 1362,1 tys., a liczba placówek o 1,8 procent. Jednocześnie odsetek dzieci w wieku 3-6 lat korzystających z tej formy opieki nie zmienił się i wynosi 971 na 1000.
• Wieś dowozi dzieci do miasta. Współczynnik skolaryzacji netto w wychowaniu przedszkolnym wyniósł w miastach 114,4 procent, a na wsi 75,5 procent. GUS tłumaczy to większą dostępnością placówek w miastach i mobilnością zawodową rodziców, którzy zawożą dzieci po drodze do pracy.
• Podstawówki na plusie. Uczniów przybyło o 46,3 tys., do 3,3 mln, czyli o 1,4 procent. GUS wskazuje dwie przyczyny: obowiązek szkolny dla dzieci uchodźców z Ukrainy wprowadzony od 1 września 2024 r. oraz przesunięcia demograficzne po opuszczeniu szkół przez podwójny rocznik.
• Klasy mniejsze na wsi. Średni oddział w szkole podstawowej ogólnodostępnej liczy 18 uczniów, ale na wsi 15, a w miastach 20.
• Największy skok: branżowe szkoły II stopnia. Placówek przybyło o 27 procent, a liczba uczniów wzrosła z 12,6 tys. do 22,5 tys.
• Wyraźny podział płci w szkołach ponadpodstawowych. W liceach ogólnokształcących kobiety stanowią 61,0 procent uczniów, w technikach mężczyźni 62,3 procent, a w branżowych szkołach I stopnia 66,4 procent.
• Nauczycieli ubywa powoli. W przeliczeniu na pełne etaty pracowało 508,3 tys. osób, o 0,5 procent mniej niż rok wcześniej. Kobiety to 82,6 procent etatów, a nauczyciele dyplomowani 56,5 procent zatrudnionych. W miastach pracuje 71,8 procent kadry.

Źródło danych GUS, „Edukacja w roku szkolnym 2025/2026 (wyniki wstępne)", 1 lipca 2026 r., opracowanie Urzędu Statystycznego w Gdańsku.

---

👩‍🏫 Polska — system i praktyka

Co wejdzie do szkół od września 2026, a co nie

Ustawa o prawach i obowiązkach ucznia, która miała skatalogować prawa uczniów i powołać system rzeczników, nie wejdzie w życie. MEN zapowiedział, że nie złoży nowego projektu, tylko powoła rzeczników praw ucznia własnymi procedurami administracyjnymi, deklarując gotowość do 1 września. Ustawowy katalog praw ucznia w tej sytuacji nie powstanie.

Co faktycznie zacznie działać w szkołach 1 września 2026 r.:

• Edukacja zdrowotna jako przedmiot obowiązkowy, obejmująca między innymi medycynę prewencyjną, zdrowe odżywianie i higienę cyfrową. Zdrowie seksualne pozostaje poza częścią obowiązkową, co MEN uzasadnia postulatami nauczycieli.
• Rzecznicy praw ucznia, powołani rozwiązaniami resortowymi, bez podstawy ustawowej.
• Nowe podstawy programowe w przedszkolach oraz w klasach 1 i 4 szkoły podstawowej, z sukcesywnym rozszerzaniem na kolejne roczniki. Uczniowie klas 1 i 4 dostaną nowe podręczniki.
• Tydzień projektowy, w którym uczniowie realizują zadania grupowe.
• Zakaz używania telefonów komórkowych oraz jeden bezmięsny posiłek tygodniowo w szkolnej stołówce.

Źródło: Strefa Edukacji

Ponad 20 tys. wakatów w szkołach na sześć tygodni przed 1 września

W połowie lipca 2026 r. w banku ofert pracy dla nauczycieli znajdowało się ponad 20 tys. ogłoszeń, z czego blisko 11 tys. opublikowano w samym lipcu. Kuratoria przekazały „Dziennikowi Gazecie Prawnej" dane z 13 województw, według których dyrektorzy złożyli 49 261 wniosków o zgodę na zatrudnienie nauczyciela bez wymaganych kwalifikacji, a kuratorzy wydali 37 873 takie zgody. Rozkład wakatów jest nierówny: najwięcej w mazowieckim (4206), małopolskim (2464), dolnośląskim (1696) i śląskim (1660), najmniej w świętokrzyskim (419) i kujawsko-pomorskim (555).

Dyrektorzy mają dwa sposoby na obsadzenie lekcji: zgodę kuratora na osobę bez pełnych kwalifikacji albo przydzielenie godzin ponadwymiarowych nauczycielom już zatrudnionym. Oba rozwiązania są legalne i stosowane od lat, ale skala z lipca 2026 r. przekłada się na to, że w części szkół pojedyncze przedmioty poprowadzą osoby spoza swojej specjalności lub nauczyciele z mocno rozszerzonym pensum.

Źródło: Portal Samorządowy

Spółdzielnie uczniowskie z podstawą ustawową. Zmiany od 1 września 2026

Spółdzielnie uczniowskie po raz pierwszy dostają podstawę ustawową. Nowelizacja Prawa oświatowego wchodzi w życie 1 września 2026 r., a spółdzielnie działające wcześniej mają rok na dostosowanie statutów.

Co porządkuje nowe prawo? Spółdzielnie uczniowskie działają w polskich szkołach od dawna, ale bez regulacji i bez rejestru, więc nawet ich liczba jest sporna: organizacje spółdzielcze mówią o około 7 tys., opracowania naukowe o niespełna 750 aktywnych. Typowo prowadzą sklepik szkolny, bufet, punkt ksero albo Szkolną Kasę Oszczędnościową, organizują też imprezy, wycieczki i akcje charytatywne finansowane z wypracowanej nadwyżki. Uczeń uczy się w nich zamawiania towaru, marży, inwentaryzacji, podziału ról i rozliczenia się przed zebraniem członków, czyli obraca prawdziwymi pieniędzmi, a nie symulacją. Do tej pory dyrektorzy nie mieli jasnej odpowiedzi, czy taki sklepik jest działalnością gospodarczą i jakiej wymaga księgowości.

Jak nowe prawo porządkuje:

• Założenie. Inicjatywa co najmniej pięciu uczniów po 13. roku życia, za pisemną zgodą rodziców. Zgodę wydaje dyrektor, wyznaczając nauczyciela-opiekuna, który potwierdza to na piśmie. Spółdzielnia działa na podstawie statutu.
• Zakres działalności. Usługowa, handlowa i wytwórcza na rzecz szkoły i uczniów, a także społeczno-kulturalna, promocyjna i edukacyjna, również na rzecz otoczenia szkoły.
• Pieniądze. Wpisowe maksymalnie 10 zł, brak wynagrodzeń dla członków, nadwyżka nie podlega podziałowi i wraca na cele statutowe.
• Formalności. To nie jest działalność gospodarcza w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Brak osobowości prawnej, brak wpisu do KRS, brak ksiąg rachunkowych i sprawozdań, wystarczy rachunkowość uproszczona.

Ustawa z 29 maja 2026 r. została podpisana przez prezydenta RP i opublikowana w Dzienniku Ustaw pod pozycją 904. Projekt powstał w Senacie.

Źródło: Głos Nauczycielski

Deepfake w podstawie programowej. Edukacja zdrowotna obowiązkowa od września

MEN uwzględnił postulat Urzędu Ochrony Danych Osobowych i dopisał deepfake do treści nauczania edukacji zdrowotnej w klasach 4-6 szkoły podstawowej. Zapis trafił do działu „Internet i profilaktyka uzależnień" obok cyberprzemocy, hejtu, mowy nienawiści, patostreamingu, phishingu, kradzieży tożsamości, uwodzenia w sieci i szantażu rówieśniczego, a także omówienia korzyści i zagrożeń związanych ze sztuczną inteligencją oraz VR. Rozporządzenie Ministra Edukacji z 8 lipca 2026 r. zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw i wchodzi w życie 1 września 2026 r.

Źródło: Głos Nauczycielski

Pracownie Kompas Jutra: 200 mln zł na sprzęt do przyrody i techniki

Rusza rządowy program doposażenia szkolnych pracowni w szkołach podstawowych. Do rozdysponowania jest 200 mln zł z budżetu państwa na lata 2026-2029, a pojedyncza szkoła może dostać od 10 tys. do 30 tys. zł. Powód jest bardzo praktyczny: od 1 września 2026 r. w klasach 4-6 wchodzą dwa nowe przedmioty, interdyscyplinarna przyroda (3 godziny tygodniowo, prowadzona w blokach co najmniej dwugodzinnych, żeby zmieścić doświadczenie w jednej jednostce) oraz zajęcia praktyczno-techniczne (2 godziny tygodniowo). Obie podstawy programowe są oparte na obserwacjach, pomiarach, eksperymentach i pracy projektowej, a wielu szkołom brakuje do tego zaplecza.

Pieniądze można przeznaczyć na sprzęt, narzędzia i pomoce dydaktyczne do doświadczeń, obserwacji i zajęć terenowych. Katalog MEN jest otwarty, więc szkoła może kupić wyposażenie spoza listy, o ile uzasadni to diagnozą potrzeb. Możliwe są też rozwiązania mobilne dla szkół bez osobnej sali.

Źródło: MEN

---

💼 Strefa edukatora przedsiębiorcy

Sygnał z rynku: miejsca na korepetycje od września znikają już w lipcu

Część firm edukacyjnych zamknęła zapisy na rok szkolny 2026/2027 jeszcze w pierwszych tygodniach wakacji, a w niektórych wyczerpały się także listy rezerwowe. Rodzice rezerwują z wyprzedzeniem i zdarza się, że negocjują stawki w górę, żeby zapewnić dziecku miejsce u wybranego korepetytora. Po stronie popytu wskazywany jest wyjątkowo liczny rocznik maturalny 2027, liczący około 386 tys. osób. Skalę rynku pokazują dane CBOS: około 80 procent rodziców deklaruje wydatki na zajęcia dodatkowe, 34 procent opłaca korepetycje lub kursy przygotowawcze, a średni miesięczny koszt zajęć na jedno dziecko wynosi około 950 zł. Dla korepetytora oznacza to jedno: decyzje o zapisie na wrzesień zapadają już od lipca, więc o kalendarzu i widoczności ogłoszenia warto pomyśleć już w wakacje.

Źródła: RadioZET, Rzeczpospolita

Nowy koszyk wyróżnień w serwisie: sprawdź pozycję przed zakupem

W lipcu 2026 roku zmieniliśmy cennik wyróżnień ogłoszeń i przebudowaliśmy koszyk zakupów. Zakup składa się teraz z dwóch decyzji: okresu wyróżnienia (od 1 do 12 miesięcy) oraz budżetu (pakiety od 8 do 78 zł, które można łączyć i mnożyć w jednym zamówieniu). Największa zmiana dotyczy jednak informacji, jakie dostajesz jeszcze przed zapłatą, w panelu „Co to da Twojemu ogłoszeniu?".

Znajdziesz w nim:

• stan punktów ogłoszenia, z rozbiciem na pulę starą (ubywającą 1 pkt dziennie) i nowe pakiety z datą ważności,
• obecną pozycję ogłoszenia na listingach, osobno dla każdej Twojej lokalizacji i dla listingu „Online",
• estymowaną pozycję po opłaceniu koszyka, w tym samym układzie miast, więc różnicę widzisz od razu.

Dzięki temu budżet dobierasz do celu, a nie odwrotnie: dokładasz pakiet i obserwujesz, jak zmienia się prognoza. Jak przejść przez cały proces, od wejścia do koszyka po wybór metody płatności i moment aktywacji, opisaliśmy w instrukcji krok po kroku.

---

🧑‍🎓 Strefa rodzica i ucznia

Matura 2026: 416 unieważnień, najwięcej od 2014 roku

CKE podała 8 lipca 2026 r., że unieważniono 416 egzaminów maturalnych wobec 244 rok wcześniej. To najwyższa liczba od 2014 r., kiedy unieważnień było 541. Dwie trzecie decyzji zapadło dopiero po egzaminie: 148 przypadków to niesamodzielność stwierdzona przez egzaminatora przy sprawdzaniu pracy (rok wcześniej takich sytuacji było 13), 88 to naruszenie przepisów przeprowadzania egzaminu, a 30 to pozostałe powody, w tym niemożność ustalenia wyniku. W czasie samego egzaminu unieważniono 150 prac, z czego 92 za wniesienie lub użycie urządzenia telekomunikacyjnego i 58 za ściąganie zauważone przez komisję. Do unieważnienia wystarczy samo wniesienie telefonu lub smartwatcha na salę, a unieważnienie przedmiotu obowiązkowego albo jedynego przedmiotu dodatkowego oznacza niezdaną maturę bez prawa do sierpniowej poprawki i ponowne podejście dopiero za rok.

Źródła: CKE

Lipiec 2026: Polacy z medalami na trzech olimpiadach międzynarodowych

Polska młodzież wróciła z lipcowych zawodów przedmiotowych z kompletem medali w każdej z trzech reprezentacji. Na 58. Międzynarodowej Olimpiadzie Chemicznej w Taszkiencie, w której startowało 363 uczniów z 92 krajów, wszyscy czterej polscy zawodnicy zdobyli srebro. Na 67. Międzynarodowej Olimpiadzie Matematycznej w Szanghaju sześcioosobowa drużyna przywiozła dwa złote medale, jeden srebrny i trzy brązowe, przy progu 29 punktów na 42 wymaganych do złota. Na Europejskiej Olimpiadzie Sztucznej Inteligencji w Klużu-Napoce, z udziałem ponad 90 zawodników z 31 krajów, Polacy zdobyli złoto i trzy srebra, a najwyżej sklasyfikowany reprezentant zajął trzecie miejsce.

Źródło: Głos Nauczycielski

---

🤖 AI i EdTech w edukacji

USA: Izba Reprezentantów przyjęła ustawę o ochronie nastolatków w sieci

Izba Reprezentantów przyjęła 29 czerwca 2026 r. stosunkiem głosów 267 do 117 ustawę Kids Internet and Digital Safety Act (KIDS Act). To dopiero pierwszy etap: dokument trafia teraz do Senatu, a warunkiem wejścia w życie jest zgoda obu izb i podpis prezydenta. Poprzednia próba uregulowania tej kwestii, senacka ustawa KOSA, przeszła w 2024 r. stosunkiem 91 do 3 i mimo to nie stała się prawem.

Co dokładnie zawiera ustawa:

• Rozszerzenie ochrony danych na nastolatków. Obowiązująca ustawa COPPA chroni dziś dzieci do 12. roku życia. KIDS Act podnosi tę granicę do 17 lat włącznie, czyli obejmuje całą grupę licealną.
• Zakaz reklamy targetowanej. Serwisy internetowe nie mogłyby kierować reklam profilowanych do dzieci ani nastolatków.
• Prawo stanów do surowszych przepisów. Ustawa wprost dopuszcza uchwalanie przez stany własnych, ostrzejszych regulacji, a także nie blokuje toczących się pozwów przeciwko firmom społecznościowym, dostawcom chatbotów i firmom gamingowym. Współautor projektu, Frank Pallone, określił ustawę jako podłogę, a nie sufit.
• Czego w niej nie ma. Zabrakło zapisu o „duty of care", czyli obowiązku projektowania platform jako bezpiecznych domyślnie. To główny zarzut krytyków, w tym koalicji organizacji zajmujących się bezpieczeństwem młodych, do której należą Common Sense Media i American Federation of Teachers. Ich argument brzmi: szkody wynikają z samej konstrukcji tych produktów, a nie z publikowanych treści, więc usunięcie tego obowiązku wyjmuje z ustawy jej najważniejszy element.

Źródło: K-12 Dive

Odwrót od ekranów w szkołach: Szwecja zakazuje telefonów

Szwecja, przez lata stawiana za wzór cyfryzacji edukacji, wprowadza od najbliższego roku szkolnego zakaz używania telefonów komórkowych w szkołach. To element szerszego międzynarodowego odwrotu od ekranów w klasach: podobny zakaz szykuje Dania, w Finlandii przepisy weszły w życie w sierpniu 2025 r., a rozwiązania od zakazu telefonów po limity prac domowych na ekranie wprowadziły kraje od Hiszpanii po Koreę Południową. Powodem po stronie szwedzkiej są spadające wyniki w czytaniu, dlatego rząd przeznaczył równolegle 555 mln koron na zakup podręczników i materiałów dla nauczycieli, a nowa podstawa programowa oparta na pracy z książką ma powstać do 2028 r. Polska idzie tym samym torem, wprowadzając zakaz telefonów od 1 września 2026 r.

Źródło: NPR

---

🌍 Trendy i ciekawostki ze świata

• Francja: 7 lipca ogłoszono wyniki matury (bac) 2026 — do egzaminu przystąpiło 714,7 tys. kandydatów, zdawalność bac général po pierwszej turze to 90,6% (spadek o 0,5 pkt proc.)
• Ósma australijska uczelnia otworzy filię w Indiach: Flinders wchodzi do Bengaluru w 2027 roku, a Victoria University rusza w Gurugram już w sierpniu.

Egzaminy w rękach prywatnej firmy. Angielska wpadka z wynikami SATs

W Anglii wyniki egzaminów SATs, zdawanych na koniec szkoły podstawowej, trafiły do szkół 16 lipca 2026 r. zamiast 7 lipca. Powodem jest awaria nowej platformy do oceniania prac i błędy w przesyłaniu danych po stronie Pearsona, prywatnego wykonawcy, który w 2024 r. wygrał wart 180 mln funtów kontrakt ze Standards and Testing Agency. Minister edukacji Bridget Phillipson zapowiedziała rozważenie kar finansowych, a nawet zerwania umowy, i przesunęła termin wniosków o weryfikację ocen na 24 lipca. Związek dyrektorów szkół NAHT nazwał opóźnienie „całkowicie nieakceptowalnym", a w debacie publicznej wróciły postulaty przeniesienia egzaminów do sektora publicznego. Podobne wpadki zdarzały się też wcześniej: w 2008 r. firma ETS Europe zawiodła przy ocenianiu prac 1,2 mln uczniów, gubiąc tysiące arkuszy i nie dostosowując systemów do potrzeb szkół i egzaminatorów, a po zerwaniu kontraktu musiała oddać 24,1 mln z blisko 40 mln funtów otrzymanego wynagrodzenia. Dla porównania w Polsce cały proces, od przygotowania arkuszy po ogłoszenie wyników, prowadzą instytucje państwowe, czyli CKE i osiem okręgowych komisji egzaminacyjnych.

Źródło: Schools Week

Religia w podstawie programowej. Anglia dogadała się z kościołami

Religia po raz pierwszy wejdzie do krajowej podstawy programowej w Anglii. Dotąd przedmiot był tam obowiązkowy, ale stał poza podstawą, więc o treściach decydowały władze lokalne, co dawało ogromne różnice między szkołami. Rząd uzależnił zmianę od porozumienia środowisk wyznaniowych i 4 lipca 2026 r. minister edukacji Bridget Phillipson ogłosiła, że je osiągnięto: przy stole zasiedli przedstawiciele Kościoła anglikańskiego, katolickiej Catholic Education Service, gmin żydowskich, szkół muzułmańskich, hinduistycznych i sikhijskich oraz organizacji humanistów niereligijnych. Phillipson uzasadniła zmianę tym, że nauka o wielkich religiach i tradycjach świata uczy dzieci nie tylko o samym świecie, ale też „jak żyć obok siebie i tolerować się nawzajem". Szkoły wyznaniowe, stanowiące około jednej trzeciej sektora publicznego, zachowują prawo do rozbudowywania podstawy o własne treści, a sam program zostanie ujawniony we wrześniu, razem ze startem konsultacji.

Tło polskie. U nas religia jest nieobowiązkowa, a treści programu nauczania ustala nie państwo, lecz Kościół. Od 1 września 2024 r. ocena nie wlicza się do średniej, a od 1 września 2025 r. przedmiot ma jedną godzinę tygodniowo zamiast dwóch, przed lekcjami obowiązkowymi lub po nich. Episkopat zaskarżył te przepisy i spór z MEN trwa. Angielska ścieżka jest więc odwrotna do polskiej: tam państwo i związki wyznaniowe uzgadniają wspólną treść przedmiotu, u nas przedmiotem konfliktu są godziny i miejsce w planie lekcji.

Dla kontrastu: Teksas. Kilka dni wcześniej, 26 czerwca 2026 r., stanowa rada edukacji Teksasu zatwierdziła nową podstawę programową z historii i wiedzy o społeczeństwie oraz nową listę lektur obowiązkowych, wplatając historie biblijne w niemal wszystkie poziomy nauczania. To nie jest osobny przedmiot do wyboru, tylko treści wbudowane w przedmioty świeckie, obowiązkowe dla wszystkich 5,5 mln uczniów stanu, czyli co dziesiątego ucznia w USA. Wdrożenie zaplanowano na początek lat 30. Krytycy zarzucają radzie zacieranie rozdziału państwa od kościoła, uprzywilejowanie chrześcijaństwa wobec innych religii oraz pośpiech: konsultacje społeczne zamknięto 15 czerwca po południu, a doradcy merytoryczni przedstawili swoje rekomendacje tego samego dnia rano.

Źródła: Schools Week, K-12 Dive

Nowy Jork: 1000 dolarów na studia dla każdego dziecka z zerówki

Każde dziecko rozpoczynające zerówkę w nowojorskiej szkole publicznej dostanie 1000 dolarów na przyszłą edukację, dziesięciokrotnie więcej niż dotychczasowe 100 dolarów. To element budżetu miasta uzgodnionego pod koniec czerwca 2026 r. przez burmistrza Zohrana Mamdaniego i radę miasta. Pieniądze nie trafiają do rodziców, tylko na inwestycyjne konto edukacyjne prowadzone przez miejską organizację, z którego dziecko skorzysta dopiero po szkole średniej i wyłącznie na naukę: studia, college albo szkołę zawodową. Rodzina może założyć własny, powiązany rachunek i odkładać obok, a miasto dorzuca wtedy premie. Wart 64 mln dolarów program jest opisywany jako największy powszechny system oszczędzania na edukację w USA.

Źródło: The 74

Japonia daje 75 szkołom pieniądze na przebudowę nauczania. Po co?

Japońskie Ministerstwo Edukacji wybrało 75 publicznych szkół średnich, które przez trzy lata dostaną finansowanie na przebudowę tego, czego i jak uczą. Pieniądze pochodzą z rządowego funduszu o wartości 300 mld jenów, utworzonego w grudniu 2025 r., a kwoty dla poszczególnych szkół różnią się kilkunastokrotnie, w zależności od tego, jak kosztowny jest zgłoszony projekt. Wsparcie obejmuje nie tylko programy nauczania, ale też pensje, wyposażenie i przebudowę pracowni, bo założenie jest takie, że nowego przedmiotu nie da się wprowadzić bez sali, w której można go prowadzić. Cel jest praktyczny: japońskie liceum przez dekady służyło głównie przygotowaniu do egzaminów na studia, a przy kurczącej się liczbie młodych, brakach rąk do pracy w regionach i wejściu AI do zawodów rząd uznał, że to za wąskie. Wybrane szkoły mają być poligonem, z którego rozwiązania trafią potem do pozostałych.

Co dokładnie kupują za te pieniądze:

• Liceum Ōgaki-Kita w prefekturze Gifu rozszerza zajęcia projektowo-badawcze do 175 godzin, buduje laboratorium z wyposażeniem do eksperymentów i wprowadza obowiązek napisania własnej aplikacji z użyciem AI przez każdego ucznia.
• Liceum Techniczne w Wakayamie otwiera w 2028 r. dział policealny dla przemysłu chemicznego i hutniczego, z programem skonstruowanym tak, żeby po jego ukończeniu wejść od razu na wyższy rok studiów inżynierskich zamiast zaczynać od pierwszego.
• Liceum Rolniczo-Leśne w Kai w prefekturze Yamanashi stawia na drony i analizę danych, czyli uczy obsługi narzędzi, których lokalne gospodarstwa i winnice już używają, a których nie ma w standardowym programie.
• Wspólny mianownik wszystkich projektów: część budżetu idzie na zatrudnienie specjalistów spoza szkoły, z uczelni i z firm, na etatach lub kontraktach.

Od kwietnia 2026 r. państwo dopłaca do czesnego w szkołach prywatnych wszystkim rodzinom, bez progu dochodowego, więc publiczne liceum straciło swój główny atut w postaci niższej ceny i musi teraz konkurować ofertą.

Głosy krytyki. Po takie granty sięgają szkoły, które już mają silną kadrę i kontakty, więc program może pogłębiać różnice zamiast je wyrównywać.

Źródło: komunikat MEXT z 30 czerwca 2026 r., relacjonowany przez Nihon Keizai Shimbun i Nihon Kyoiku Shimbun. Po angielsku: NewToEd

Doradztwo zawodowe od 6. klasy. Praktyka z wiejskiej szkoły w USA

Od roku szkolnego 2024/2025 stan Karolina Północna wymaga, żeby uczniowie klas gimnazjalnych i licealnych tworzyli plan kariery w indywidualnym portfolio online. Wiejska szkoła Hayesville Middle School w zachodniej części stanu potraktowała ten obowiązek jako punkt wyjścia, a nie formalność do odhaczenia, i zbudowała wokół niego kilka rozwiązań, które da się przenieść gdzie indziej.

Co konkretnie robią:

• „Reality check", czyli zderzenie marzeń z kosztami życia. Uczeń wybiera w bezpłatnym stanowym narzędziu NC Careers styl życia, jaki chciałby prowadzić jako dorosły, a system przelicza to na koszty utrzymania i podatki. Potem pada pytanie: czy zawód, który wybrałeś, pozwoli Ci na to zapłacić.
• Samoocena kompetencji miękkich w skali od 1 do 5. Uczniowie oceniają się w takich cechach jak komunikacja, elastyczność, ciekawość i empatia, po czym omawiają swoje oceny w grupach do 10 osób. Efektem bywa korekta w dół, gdy grupa pokazuje, że wyobrażenie o sobie rozmija się z zachowaniem.
• Rozmowa jeden na jeden zamiast samego testu. Szkoła traktuje wypełnienie ankiety online jako materiał wyjściowy, a nie wynik. Kluczowa jest późniejsza rozmowa z dorosłym: co z tego wynika i jak wykorzystasz tę mocną stronę w zawodzie, który wybrałeś.
• Start w 6. klasie i przekazanie portfolio dalej. Praca rozłożona jest na trzy lata, a przy rekrutacji do szkoły średniej portfolio ucznia trafia do tej szkoły, żeby jego przyszli nauczyciele znali jego cele od pierwszego dnia i mogli dobrać przedmioty.
• Wizyty i wyjazdy dobierane pod zainteresowania. Zamiast jednej ogólnej wycieczki szkoła organizuje spotkania z lokalnym college'em i pracodawcami oraz wyjścia sprofilowane, na przykład dla zainteresowanych spawalnictwem, mechaniką samochodową albo ochroną zdrowia.

Dyrektorka szkoły zaznacza jedno zastrzeżenie: rozmowa dotyczy trzynastolatków, których zainteresowania jeszcze się zmienią, więc celem nie jest przypisanie ucznia do zawodu, tylko nauczenie go, jak podejmować taką decyzję.

Źródło: K-12 Dive

---

  << LIPIEC | WRZESIEŃ 2026 >>